سيد عبد الحسين طيب
كلم الطيب 68
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )
واجب الوجود داراى جميع مراتب وجود بنحو وحدت و بساطت ، و وجودش غير متناهى است چنانچه گذشت . اول از صفات سلبيه اينست كه خداوند مركب نيست : مركب چنانچه در مقدمه ذكر شد بر سه قسم است . مركب خارجى كه داراى اجزاء خارجى است مانند بدن انسان كه از پوست و گوشت و استخوان و غيره تركيب شده . و مركب ذهنى عقلى كه داراى اجزاء ذهنى است مانند ماهيت انسان كه از دو جزء ذهنى - يعنى - حيوان و ناطق مركب است . و مركب وهمى مانند عقل كه از وجود و ماهيت تركيب گرديده است . و مراد از اينكه خداوند مركب نيست اين ستكه ذات او از هر جهت بسيط و از جميع اقسام تركيب منزّه است . و دليل بر نفى اين صفت اين ستكه مركب از دو جهت داراى احتياج است يكى از جهت اجزاء كه تا آنها نباشد مركب موجود نميشود و ديگر از جهت علت مركبه - يعنى - علتى كه اجزاء را با هم تركيب نمايد و اين احتياج در مركب خارجى ظاهر است و اما در مركب ذهنى براى اينست كه اجزاء ذهنى عقلى ، نفس الامرى و حقيقى است نه فرضى و خيالى - يعنى - در واقع و نفس الامر مثلا ماهيت انسان مركب از حيوان و ناطق است اگر چه در خارج جز يك امر بسيطى بيش نيست زيرا در افراد انسان موارد مشتركى با انواع حيوانات مشاهده ميگردد كه عقل حكم مىكند باينكه انسان يك حد مشتركى با حيوانات ديگر دارد و از اين حد مشترك به حيوان تعبير مىشود و همچنين چيزى در آنها ديده مىشود كه ساير حيوانات از آن بىبهرهاند ، پس به حكم عقل انسان يك فصل مميزى كه او را از حيوانات ديگر جدا سازد نيز دارا است كه از آن بناطق تعبير مىشود . بنابراين مرجع وجود ذهنى نفس الامرى هم وجود خارجى است و چنانچه مركب خارجى وجودش متوقف بر وجود اجزاء است مركب ذهنى نيز وجودش