سيد عبد الحسين طيب

كلم الطيب 69

كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )

متوقف بر وجود اجزاء مىباشد . و اما احتياج مركب وهمى بمركّب ( بكسر كاف ) به جهت اين ستكه چنانچه در مقدمه بيان شد وجود و عدم نسبت بماهيات يكسان است و تا علتى براى وجود آنها پيدا نشود موجود نگردند ، بنابراين ماهيت از جهت اينكه ماهيت است در وجود محتاج بافاضه وجود از علتش مىباشد و با عدم علت معدوم است ( زيرا عدم ديگر علت نميخواهد و همان نبودن علت وجود براى عدم او كافى است و اينكه گفته‌اند « عدم العلة علّة للعدم » تسامح در تعبير است چون عدم تأثير ندارد ) پس خلاصه مركب بجميع اقسامش محتاج است و احتياج نقص و از لوازم ممكن است و با واجب الوجودى منافات دارد . دوم از صفات سلبيه اينست كه خداوند جسم و جوهر و عرض نيست : و معنى جسم و جوهر و عرض در مقدمه ذكر شد و دليل بر نفى اين صفات همان نفى تركيب است براى اينكه جسم و جوهر و عرض بجميع اقسامشان مركبند و چون ثابت شد خداوند مركب نيست پس جسم و جوهر و عرض نخواهد بود . و بيان تركيب آنها اين ستكه « 1 » جوهر يا ماده است و آن بدون صورت تحقق پيدا نميكند و يا صورت است كه بفرض تحققش بدون ماده ، مركب از وجود و ماهيت است و يا جسم است كه از صورت و ماده و همچنين از اجزاء صغار صلبه بنا بر قول ذيمقراطيس يا از اجزاء غير متناهى بنا بر قول محققين تركيب يافته است و يا عقل و نفس است كه اگر چه مجرد از ماده و صورتند لكن مركب

--> ( 1 ) چون جسم قسمى از جوهر است و بيان تركيبش در ضمن جوهر مىشود لذا جداگانه ذكر نشد .