و دليل بر ثبوت كراهت همان دليلى است كه براى ثبوت اراده ذكر شد زيرا حقتعالى هم بصلاح و هم بفساد و هم بعدم آنها عالم است . پنجم - از صفات ثبوتيه ادراك است : ادراك در بندگان بمعنى درك نمودن امور جزئيه محسوسه بحواس ظاهره و باطنه است و در حقتعالى عبارت از علم بجزئيات است چون درك بحواس درباره او محال است ، براى اينكه اولا - لازمه داشتن حواس جسميت است و خداوند منزه از آنست و ثانيا - لازمه درك بحواس عروض و حدوث ادراك بر شخص مدرك است و خداوند محل حوادث و عوارض نيست . و مراد از سميع و بصير و مدرك كه در آيات قرآن و اخبار بر حقتعالى اطلاق شده عالم بمسموعات ( شنيدنيها ) و مبصرات ( ديدنيها ) و مدركات ( امور جزئيه ) است ، بنابراين برگشت ادراك بعلم است ، و براى بصير دو معنى شده است يكى بينا و ديگر خبير و مطلع بكيفيات امور ، چنانچه گويند فلان شخص در امر تجارت يا زراعت بصير است و اين دو معنى درباره حقتعالى بمعنى علم بمبصرات و كيفيات امور صحيح است ، و براى سميع نيز دو معنى شده يكى شنوا و ديگر كسى كه ترتيب اثر بر شنيدن ميدهد مثل اينكه گفته مىشود فلان شخص حرف شنواست و اطلاق آن بر حقتعالى بهر دو معنى صحيح است لكن بمعنى اول راجع بعلم و از صفات ذات و بمعنى دوم از صفات فعل است چنانچه در بعض دعاها است ، يا من يسمع انين المذنبين ( اى كسى كه ميشنوى ناله گنهكاران را و ترتيب اثر ميدهى ) و از اين قبيل است ، سمع اللّه لمن حمده ( ميشنود خداوند ستايش كسى را كه او را بستايد و ترتيب اثر ميدهد ) . و دليل بر ثبوت صفت ادراك همانست كه براى اثبات علم بيان شد زيرا ادراك هم شعبهء از علم است .