طبيعت بىشعور نميشود منشأ بروز اين آثار باشد . و آيات و اخبار در اين مورد به منظور ارشاد و راهنمائى عقل بسيار است كه اين مختصر گنجايش تفصيل آنها را ندارد و فقط بذكر يك آيه و يك خبر اكتفا مىشود . اول در سوره بقره آيه 159 خداوند تبارك و تعالى ميفرمايد : إِنَّ فِي خَلْقِ - السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ، هرآينه در آفرينش آسمان و زمين و آمد و شد شب و روز و كشتيهائى كه در دريا به منظور نفع رسانيدن بمردم در حركت است و بارانى كه از ابر فرود مىآيد و زمين را پس از مرده شدن زنده مىكند و جنبندگان ؟ ؟ ؟ را در آن پراكنده مينمايد و همچنين در گردانيدن بادها و در ابريكه بين آسمان و زمين مسخر و رام شده است براى خردمندان آيات و نشانه‌هائى است . دوم در خبر است كه از على عليه السلام از اثبات صانع سؤال ، شد فرمود : البعرة تدل على البعير و الروثة تدل على الحمير و آثار القدم تدل على المسير فهيكل علوى بهذه اللطافة و مركز سفلى بهذه الكثافة كيف لا تدلان على - اللطيف الخبير سرگين شتر اگر در راهى ديده شود دلالت كند بر اينكه شترى از آن راه گذشته است و سرگين خر اگر ديده شود بر عبور نمودن خر دلالت نمايد و همچنين اگر جاى پائى مشاهده گردد عقل حكم كند كه رهگذرى از آن راه عبور نموده است ، پس اين آسمان بدين لطافت و زمين بدين كثافت و ثقالت چگونه دلالت نميكند بر وجود صانعى كه داناى بدقايق و خفاياى امور و آگاه از حقايق آنها باشد . و اين طريق بجهاتى از طرق ديگر بهتر است يكى آنكه طريقى است ساده و نزديك بذهن و عموم مردم مىتوانند از آن استفاده كنند ديگر آنكه علاوه بر اثبات