سيد عبد الحسين طيب

كلم الطيب 128

كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )

دارد به اين معنى كه بلوغ و عقل شرط اصل تكليف است ، زيرا غير بالغ و عاقل اصلا تكليفى ندارند و جعل حكمى براى آنها نشده ، و قدرت شرط حسن الخطاب است به اين معنى كه جعل تكليف براى عاجز و غير قادر در مقام انشاء مانعى ندارد ولى فعليتش منوط بقدرت است و تا قدرت پيدا نكند خطاب متوجه به او نيست ، و علم شرط تنجّز تكليف است به اين معنى كه تكليف براى جاهل نيز وضع شده و خطاب متوجه به او هم هست لكن تا مادامىكه از استعلام و آگاه شدن از آن غير ممكن باشد معذور است و عقاب كه به علت مخالفت تكليف مىباشد بر وى مترتب نشود . پنجم از فروع عدل قاعده لطف است : و آن را بعضى از متكلمين بر عدل متفرّع نموده‌اند . و لطف عبارت از فعلى است كه باعث تقرّب و نزديك شدن بنده بطاعت و عبادت و دورى وى از معصيت گردد ولى به حدى نرسد كه موجب الجاء و اضطرار گردد ، مانند ارسال رسل و انزال كتب و جعل ثواب و عقاب و وعد و وعيد و امثال اينها . و اما امورى كه صدور فعل بر آنها متوقف است مانند اعطاء قدرت و اسباب و آلات فعل اگر چه موجب تقرّب بفعل است ، لكن از قاعده لطف خارج مىباشد ، زيرا اين امور شرط تكليف است و بدون آن‌ها تكليف صحيح نباشد . و دليل بر لزوم لطف اين ستكه اگر كسى بخواهد فعلى از ديگرى صادر شود و بداند كه اگر نسبت به او ملاطفت ننمايد آن فعل را بجا نميآورد و ملاطفت هم براى او مشقتى نداشته باشد لازم است به آن اقدام نمايد براى اينكه اگر ترك لطف نمايد نقض غرض لازم آيد و نقض غرض عقلا قبيح است . علاوه بر اينكه تقريب بطاعت فعل حسن و داراى مصلحت و خالى از مفسده