عَلَى الْهُدى « 1 » ( و اما قوم ثمود را رهنمائى كرديم پس ضلالت و گمراهى را بر علم و هدايت ترجيح دادند ) . دوم - اينكه از بعضى اخبار ظاهر مىشود كه ايمان و كفر و سعادت و شقاوت ذاتى مؤمن و كافر و سعيد و شقى است ، مانند حديث السعيد سعيد فى بطن امه و الشقي شقى فى بطن امه « 2 » . و مثل اخبار طينت كه دارد طينت مؤمن از عليين و طينت كافر از سجين سرشته شده ، و يا اينكه در پيشانى هر مولودى سعادت يا شقاوت او نوشته شده و يا اينكه الناس معادن كمعادن الذهب و الفضه و مثل خبرى كه وارد شده شيعتنا خلقوا من فاضل طينتنا و عجنوا بنور ولايتنا ( شيعيان ما از زيادتى طينت ما آفريده شده و بنور ولايت ما خمير شده‌اند ) و اين اخبار منافى با اختيار و مستلزم اينست كه هر كس هر چه مىكند از افعال خوب يا بد بمقتضاى فطرت او باشد ، و جواب اينست كه اين اخبار بفرض اينكه از معصوم رسيده باشد منافى با اختيار نيست ، زيرا تنها اينكه طينت كسى از عليين يا سجين سرشته شده باشد يا سعادت و شقاوت او در شكم مادر تهيه شده باشد كافى نيست . بلكه اينها مقتضيات است و اسباب ديگر از قبيل تحصيل معارف و تكميل اخلاق و اطاعت و امتثال يا اختيار كفر و نفاق و عقائد فاسده و تجرى و طغيان هم لازم دارد تا مؤمن ، يا كافر گردد و اينها امور اختياريه است كه عبد بحسن اختيار يا سوء اختيار خود تحصيل مىكند . چنانچه محقق سبزوارى گفته ( اذ خمرت طينتنا بالملكة و تلك فينا حصلت بالحركة ) يعنى در طينت مجرد قابليت و ملكهء تعيين مىشود لكن مقام فعليت ، بافعال و عقائد و حركات اختيارى تحصيل مىشود و بعبارت ساده‌تر مثلى است

--> ( 1 ) سوره فصلت آيه 17 ( 2 ) سعادتمند در شكم مادر سعادتمند ، و بدبخت هم در شكم مادر بدبخت است .