و اشاعره قائلند باينكه تمام افعال در نظر عقل يكسانست و به كلى حسن و قبح عقلى و مصلحت و مفسده را انكار نموده و ميگويند اينكه بعضى از افعال را حسن و بعض ديگر را قبيح مينامند بواسطه حكم شرع است به اين معنى كه هر چه را شارع امر فرموده حسن و هر چه را نهى نموده قبيح مىشود . مثلا بعدل و احسان و صدق و اطاعت و امثال اينها چون شارع امر فرموده حسن ، و از ظلم و اسائه و كذب و معصيت چون نهى نموده قبيح است و اگر به عكس بود ، مثلا بظلم و كذب و اسائه امر ، و از عدل و صدق و احسان نهى كرده بود آنها را حسن و اينها را قبيح ميدانستيم . و اين مذهب به كلى باطل و عاطل است ، براى اينكه اولا - وجدان هر كس حتى ملاحده و حكماى هند كه منكر شرايع هستند به خوبى برخى از كارها مانند احسان و راستى و درستى و زشتى برخى ديگر چون ظلم و دروغ و نادرستى حكم ميكنند ، بلكه اطفال شيرخوار بين محبت و خوش‌روئى مادر و غضب و تروش‌روئى او فرق ميگذارند و حتى حيوانات هم از احسان « 1 » پاسگزارى نموده و از ظلم متنفرند . ثانيا - اگر عقل حسن و قبح افعال را ادراك نكند به كلى بنيان و اساس شرايع باطل و عاطل خواهد بود ، براى اينكه مثلا هرگاه كذب عقلا قبيح نباشد صدور آن از شارع جائز خواهد بود ، بنابراين وثوق و اعتماد بوعد و وعيد او از بين ميرود و يا مثلا اعطاء معجزه بدست كاذب عقلا قبيح نباشد هيچ پيغمبرى نبوت او اثبات نخواهد شد زيرا احتمال كذب او ميرود . بلكه ميتوان گفت كه ممكن است فرداى قيامت خداوند اهل طاعت را بدوزخ و اهل معصيت را ببهشت ببرد ، زيرا بنا بر قول آنها طاعت و معصيت يكسان ، و مطيع و عاصى بحسب عقل تفاوتى با هم ندارند بلكه ثواب و عقاب هم يكسان است حسن و قبحى ندارد .

--> ( 1 ) سپاسگزارى .