همين است كه در مصداقهاى عرفى است و از جملهء اعراضى است كه بجز در قسمت سطحى اجسام تاريك ظاهر نمى شود و بجز چشم ، آن هم با شرايطى كه مقرر شده است حس ديگرى آن را درك نمى كند و ديگر حواس را از درك آن نصيبى نيست و خود را دو آن و دو لحظه نمى تواند باقى نگه دارد ، بلكه براي أو روشن مىشود كه علم نيز نورى است كه خداوند آن را در دل هر كس از بندگانش كه بخواهد مى افكند . و حقيقت نور كه عبارت است از اينكه خود در ذاتش ظهور داشته باشد و غير خود را نيز ظاهر سازد اين حقيقت در علم از طريقى تمامتر و راهى روشن تر و محكم تر جلوه‌گر است . پس نور علم براي همهء حواس و وسايل درك جلوه‌گر است ، بلكه در مرآتهايى كه فوق حواس است جلوه‌گر است ، از قبيل نفوس كليهء الهيه و عقول مجردهء قدسيه و فرشتگان پاك و پاكيزه . و به واسطهء علم است كه باطنهاى اشياء همانند ظواهرشان منكشف مىشود . و علم نورى است كه به عمق زمين و آسمان دور دست نفوذ مىكند و خود نيز در طول مرور شبها و روزها باقى مى ماند ، بلكه بعضى از مراتب علم بر زمان و زمانيات احاطه كرده و مكان و مكانيات در نزد آن در هم مى پيچد . در مبدأ انوار و نور واجب بلكه بعضى از مراتب علم ، واجب است به وجوب أو ، [ 1 ] و بر آسمان و زمين ها گسترش دارد « و اوست كه به همه چيز احاطهء علمي دارد » ، و آن وقت است كه به فضل خدا و موهبت أو بر قلب سالك

--> [ 1 ] مانند صور مرتسمه بنا بر مذهب شيخ ، و اعيان ثابته بنابر مسلك عرفا . ( مترجم )