* ( بِالْمُلْكِ مِنْه وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمالِ ) * . . . « 1 » ما براى فرمانروايى از او شايسته تريم ، زيرا كه او مال فراوانى ندارد . . . ؛ . . . * ( نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوالًا وَأَوْلاداً وَما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ) * « 2 » مالها و فرزندان ما افزونتر است و ما گرفتار عذاب نخواهيم شد ) . 6 - انفاق ، موجب اداى حقوق ديگران : تعاليم اسلامى براى مسلمانان نسبت به يك ديگر حقوقى قرار داده و بر اداى اين حقوق تأكيد كرده است . شايد لحنى كه اين تعاليم براى بيان حقوق و اداى آنها و انگيختن مردمان به ملتزم بودن نسبت به آنها اختيار كرده است ، التزام آورترين و قاطعترين لحن ، در تعيين تكليف و واجب كردن آن بر همهء مسلمانان باشد . « 3 » و از اين احاديث به صورتى آشكار معلوم مىشود كه از مهمترين مظاهر برادرى اسلامى آن است كه مسلمان - به هيچ گونه - بر ديگران ستم روا ندارد ، كه از مهمترين اين ستمها ستم مالى و اقتصادى و معيشتى در اشكال گوناگون آن است ؛ مسلمان نه تنها بايد مسلمان ديگر را از حقوقش محروم نسازد ، بلكه بايد به وى در دست يافتن به حق خويش مدد رساند ، و در دست يافتن او به وسايل زندگى به يارى او برخيزد و او را شريك مال خود قرار دهد ؛ و اينها همه ، جز از راه انفاق نمىتواند تحقّق پيدا كند . 7 - انفاق ، گامى در راه « مواسات « 4 » اسلامى » : واضح است كه تعاون اجتماعى امرى است كه هيچ جامعه اى در زندگى خود ، بوى سعادت را جز از طريق آن ، و برپاداشتن پايگاههاى آن ، نمىتواند استشمام كند . و شايد آنچه در اسلام در اين باره آمده ، آن را در رأس

--> « 1 » . « سورهء بقره » : 247 . « 2 » . « سورهء سبأ » ( 34 ) : 35 . « 3 » . نيز فصل 45 و فصل 46 ، از باب 11 ( جلد پنجم / 138 - 155 و 156 - 174 ) . « 4 » . « مواسات » : بخشيدن و به ديگران دادن بخشى از مال ، خانه ، فرصت استراحت و مسافرت ، و ديگر امكانات زندگى