جمعى از نويسندگان ( كوشش سيد مهدى جعفرى )
الوقوف والفوائد 270
گنجينه بهارستان ( مجموعه رساله در علوم قرآن و روايى ) ( فارسى )
- عليهما السّلام - واز مدنىّ أخير أبو جعفر « 1 » وشيبة بن نصّاح « 2 » وإسماعيل بن جعفر « 3 » كه تلميذ نافع بوده . ودر ديگر كتب مثل كتاب ابن مهران وناظمة الزّهر « 4 » وجمال القرّاء « 5 » چنان است كه مراد به مدنىّ اوّل أبو جعفر است وشيبه . ومتقدّمان در قرائت نافع به اين طريق فرا مىگرفتهاند . ومراد به مدنىّ آخر إسماعيل بن جعفر است وايشان نسبت عدد را به يكى از صحابه نكردهاند . امّا إسماعيل از سليمان بن جمّاز « 6 » فراگرفته وأو از أبو جعفر واز شيبه . ومتأخّران در قرائت نافع به اين منوال فراگرفتهاند . وأهل مغرب أخماس وأعشار وفواتح سور را به اين طريق مىنهند . وغرض از شامي ابن عامر است ويحيى « 7 » ذمارى « 8 » كه يحيى از ابن عامر فراگرفته وابن عامر عدد را اسناد به عثمان نمود . ومقصود از بصرى عاصم بن ميمون جحدرى « 9 » است ومعلّى « 10 » وشهاب « 11 »
--> ( 1 ) . يزيد بن قعقاع يكى از قراء مشهور مدينه وجزء قاريان دهگانهء مشهور است . وى قرآن را بر عبد الله بن عيّاش ، أبو هريره وابن عباس خوانده است . يحيى بن معين أو را امام أهل مدينه در قرائت ذكر كرده وأو را ثقة ولى قليل الحديث دانسته است . وى نزديك 90 سال زندگى كرده است . ( ر . ك : غاية النهاية ، ج 2 ، صص 384 - 382 ) . ( 2 ) . شيبة بن نصّاح بن جرجس بن يعقوب مدنى يكى از قاريان مدينه است . وى جزء شيوخ نافع در قرائت است . أو قاضى مدينه وداماد أبو جعفر است . ( ر . ك : همان ، ج 1 ، صص 330 - 329 ) . ( 3 ) . أبو إسحاق ( أبو إبراهيم ) إسماعيل بن جعفر بن أبي كثير انصارى مدنى به سال 130 هجرى به دنيا آمد . وى قرآن را بر شيبة بن نصاح ونافع وسليمان بن جمّاز وعيسى بن وردان عرضه داشت . وى در سال 180 يا 177 يا 200 در بغداد درگذشت . ( ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 163 ) . ( 4 ) . ناظمة الزهر في أعداد آيات السور سرودهء شاطبى ( متوفى 590 ه . ق ) است . ( 5 ) . جمال القرّاء وكمال الإقراء نام كتابي از سخاوى ( متوفى 643 ه . ق ) است . ( 6 ) . أبو ربيع سليمان بن مسلم ( سالم ) بن جمّاز از قاريان بزرگ ومورد وثوق مدينه است . وى پس از سال 170 هجرى درگذشت . ( ر . ك : غاية النهاية ، ج 1 ، ص 315 ) . ( 7 ) . أبو عمرو ( أبو عمر ) يحيى بن حارث ذمارى دمشقي امام مسجد جامع دمشق وشيخ القرّاء اين شهر پس از ابن عامر بود . وى در سال 145 در سن 90 سالگى درگذشت . ( ر . ك : همان ، ج 2 ، صص 368 - 367 ) . ( 8 ) . س : زمارى . ( 9 ) . عاصم بن أبي الصباح عجاج جحدرى بصرى ( متوفى 128 ه . ق ) قرائت را عرضا از سليمان بن قته از ابن عباس وهمينطور نصر بن عاصم وحسن بصرى گرفته است ( ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 349 ) . ( 10 ) . معلّى بن عيسى ( ابن راشد بصرى ورّاق ناقط ) قرائت را از عاصم جحدرى وعون عقيلى روايت كرد . وى عدّ آيات وشمارهء اجزاء را از عاصم جحدرى نقل كرده است . ( ر . ك : همان ، ج 2 ، ص 304 ) . ( 11 ) . شهاب بن شرنقه مجاشعى بصرى بزرگترين قارى اين شهر پس از أبو عمرو بود . وى پس از سال 190 هجرى درگذشت . ( ر . ك : همان ، ج 1 ، صص 329 - 328 ) .