جمعى از نويسندگان ( كوشش سيد مهدى جعفرى )
منهل العطشان 235
گنجينه بهارستان ( مجموعه رساله در علوم قرآن و روايى ) ( فارسى )
وزن بيست ودوّم يفترى « 1 » دوگانه ، وثالث ندارد . [ وزن ] بيست وسوّم ومنكم من يتوفّى در حجّ « 2 » ومؤمن « 3 » ، وثاني ندارد . يائات متطرّفه كه صور الفاتند اين است كه مذكور شد وهيچ الف خارج از اين ضوابط نيست . وآنچه در وزن نمىآيند كلمات أنّى « 4 » ومتى « 5 » والفات مدّيّهاند مثل يويلتى « 6 » ويأسفى « 7 » ويحسرتى « 8 » واين دو آخر را نظير نيست . ويويلتى سه است در مائده « 9 » وهود « 10 » وفرقان « 11 » . وأنّى « 12 » بيست وهشت موضع است يازده از آن مسبوق به فاء ودو به واو . ومتى « 13 » نه موضع . ويأسفى « 14 » يكى ، ويحسرتى « 15 » يكى . اين همه مذكورات را در مصاحف عثمانيّه به ياء نوشتهاند . واز اين جمله يك أصل مطّرد وهفت كلمه خارج است ودر مصاحف آن را به الف نوشتهاند . أصل مطّرد آن است كه قبل از ياء صورت الف ، ياء ديگر باشد مثل الدّنيا والعليا « 16 » والرّءيا « 17 » ورءياك « 18 »
--> ( 1 ) . يونس / 37 ؛ يوسف / 111 . ( 2 ) . آية 5 . ( 3 ) . آية 67 . ( 4 ) . بقره / 223 و 247 و 259 ؛ آل عمران / 37 و 40 و 47 و 165 ؛ مائده / 75 ؛ انعام / 95 و 101 ؛ توبه / 30 ؛ يونس / 32 و 34 ؛ مريم / 8 و 20 ؛ مؤمنون / 89 ؛ عنكبوت / 61 ؛ سبأ / 52 ؛ فاطر / 3 ؛ يس / 66 ؛ زمر / 6 ؛ غافر / 62 و 69 ؛ زخرف / 87 ؛ دخان / 13 ؛ محمّد / 18 ؛ منافقون / 4 ؛ فجر / 23 . ( 5 ) . بقره / 214 ؛ يونس / 48 ؛ اسراء / 51 ؛ أنبياء / 38 ؛ نمل / 71 ؛ سجده / 28 ؛ سبأ / 29 ؛ يس / 48 ؛ ملك / 25 . ( 6 ) . مائده / 31 ؛ هود / 72 ؛ فرقان / 28 . ( 7 ) . يوسف / 84 . ( 8 ) . زمر / 56 . ( 9 ) . آية 31 . ( 10 ) . آية 72 . ( 11 ) . آية 28 . ( 12 ) . بقره / 223 و 247 و 259 ؛ آل عمران / 37 و 40 و 47 و 165 ؛ مائده / 75 ؛ انعام / 95 و 101 ؛ توبه / 30 ؛ يونس / 32 و 34 ؛ مريم / 8 و 20 ؛ مؤمنون / 89 ؛ عنكبوت / 61 ؛ سبأ / 52 ؛ فاطر / 3 ؛ يس / 66 ؛ زمر / 6 ؛ غافر / 62 و 69 ؛ زخرف / 87 ؛ دخان / 13 ؛ محمّد / 18 ؛ منافقون / 4 ؛ فجر / 23 . ( 13 ) . بقره / 214 ؛ يونس / 48 ؛ اسراء / 51 ؛ أنبياء / 38 ؛ نمل / 71 ؛ سجده / 28 ؛ سبأ / 29 ؛ يس / 48 ؛ ملك / 25 . ( 14 ) . يوسف / 84 . ( 15 ) . زمر / 56 . ( 16 ) . توبه / 40 . ( 17 ) . يوسف / 43 ؛ اسراء / 60 ؛ صافّات / 105 ؛ فتح / 5 . ( 18 ) . يوسف / 5 .