السيد محمد باقر الصدر ( مترجم : رضا اسلامى )

53

دروس في علم الأصول ( الحلقة الأولى ) ( قواعد كلى استنباط ) ( فارسى )

تحصيل آن بر مكلف لازم است . و هرچه قيد وجوب و واجب باشد تحصيل آن بر مكلف لازم نيست ؛ ولى مكلف در قبال ايجاد تقيد ذات واجب به آن قيد مسئول است . 6 . قيودى كه فقط در واجب اخذ شده‌اند ناچار بايد اختيارى و مقدور باشند چون مكلف مسئول ايجاد آنهاست ؛ ولى ساير قيود چنين نيستند . 7 . قيود واجب گاه قيود شرعى و گاه قيود عقلى هستند و به تعبير ديگر ، مقدمة الواجب گاه مقدمهء شرعى و گاه مقدمهء عقلى است . مسئوليت مكلف در برابر مقدمات عقلى بر اساس همان تفصيلاتى است كه در مقدمات شرعى توضيح داده شد . 8 . هرگاه مقدمهء واجب به گونه‌اى باشد كه عدم تحصيل آن قبل از موعد فعليت وجوب ، به ترك واجب در زمان فعليت يافتن وجوب بينجامد ، آن مقدمه را « مفوّته » مىگويند و مقتضاى قاعدهء اصولى عدم وجوب مقدمهء مفوته است . ولى اگر ترك مقدّمهء مفوته همواره سبب فوت ذى المقدمه گردد ، شكى نيست كه تحصيل آن لازم است . ولى چون اين حكم فقهى خلاف قاعدهء اصولى است ، بايد توجيه و تفسير مناسبى براى آن جست .