السيد محمد باقر الصدر ( مترجم : فهرى زنجانى )
33
الأسس المنطقية في الإستقراء ( مبانى منطقى استقراء ) ( فارسى )
پس از هرتعدادى از آزمايشها و با فرض هرعدد از اعضاء ( علم ا ) كسر معيّنى بياوريم كه صورتش عدد اعضاء ( علم 2 ) و مخرجش عدد اعضاء ( علم 3 ) باشد يعنى درجهء احتمال سببّت ( أ ) از براى [ تصوير ] به جهت اينكه ( ع 2 ن ) كه عبارت بود از حالاتيكه ( علم 2 ) آنها را دربر داشت يا متضمن سببّيت ( أ ) از براى ( ب ) است و يا حالت بىطرفى را دارد و در نتيجه ، از آن دو صورت و يا چند صورت مشتق مىشود كه يكى از آن صورتها حتما در صلاحيّت سببّت ( أ ) از براى ( ب ) مىباشد و به اين سبب تعداد صورتهائى كه در صلاحيّت سببّيت ( أ ) از براى ( ب ) درميآيد دائما مساوى ( ع 2 ن ) خواهد بود و امّا ( ع 3 ن ) پس آن عبارت است از حالاتى كه در علم 3 ) نمايان است و مجموع آن حالات عبارت است از رقم يقين و به همين لحاظ مخرج در كسرى مىشود كه درجهء احتمال سببيّت ( أ ) را از براى ( ب ) تعيين مىكند . و ممكن است كه اگر ما عدد آزمايشها را با ( ن ) نشان دهيم معادله ايرا كه گذشت به صورت زير تشكيل دهيم . [ تصوير ] و برهان تطابق ايندو معادله از نقاط زير روشن مىشود . اوّلا صورتهائى كه بنفع سببيّت ( ا ) از براى ( ب ) بود و صورت كسر در معادلهء اولى از آنها تشكيل مييافت دائما در نتيجهء تعدّد احتمالات وجود ( ت ) و عدم آن در دو آزمايش يا سه آزمايش يا هرچند تعداد ديگر كه آزمايشهاى مثبت انجام داديم بدست ميآيد و هرگاه ( ع ا ) متعدّد باشد مانند آنكه ما احتمال دهيم بجاى آنكه ( أ ) سبب ( ب ) باشد ( ت ) يا ( ج ) يا ( ه ) يا ( د ) سبب باشند