آن تجاوز مىكند و به تشخيص و ارزيابى آنچه معنوى و باقى است نيز مىپردازد . و با همين خصوصيّت است كه آدمى از ديگر جانوران تمايز پيدا مىكند . انسان و حيوان در داشتن چشم سر با يك ديگر اشتراك دارند ، و آنچه اوّلى را از دوّمى متمايز مىسازد ، ديدهء باطنى و بينش نافذ و چشم قلبى است . در تصوّر اسلامى ، چشم دل اهميّت فراوان دارد . و براى همين با آموزشهاى گوناگون - مادّى و معنوى - در آن كوشش مىشود كه اين چشم باز گردد و تيزبين باشد ، و چراغ آن پيوسته افروخته بماند ، و خاموشى آن سبب كور باطنى نشود ؛ چنان كه در قرآن كريم آمده است : . . . * ( فَإِنَّها لا تَعْمَى الأَبْصارُ ، وَلكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ ) * « 1 » مسأله اين است كه ( تنها ) چشمها كور نمىشوند ، بلكه دلهايى كه در سينه ها جاى دارند ( نيز ) كور مىشوند ( و حقيقتها را نمىبينند ) ، » در تعليمات اسلامى از كردارها و حالتهايى بفراوانى سخن رفته است كه چشم قلب را جلا مىدهد و بر بينش آن مىافزايد ، و آن را از هر چه سبب ناتوانى و نابينايى آن مىشود نگاه مىدارد . همچنين اين تعاليم كورى دل را هر چه سختتر مىنكوهد ، چنان كه پيامبر اكرم « ص » مىفرمايد : « شرّ العمى عمى القلب « 2 » - ( 2 ) بدترين كورى ، كورى دل است » . و از جملهء چيزهايى كه سبب بسته ماندن چشم دل و كور شدن آن مىشود ، دوستى مال و زياده روى در خوشگذرانى است . دنيا را واقعيّت مادّى كورى است كه ميل كردن به آن موجب همجنس شدن و شباهت پيدا كردن با آن مىشود ، و از اين دو حاصلى جز كورى و گمراهى بهرهء آدمى نخواهد بود ؛ مگر آنكه اين همه وسيله اى براى پرداختن به كارهاى نيك ماندنى ( باقيات الصّالحات ) باشد كه سبب نورانى شدن جهان ديگر آدمى خواهد بود . پس نگاه كردن به مال با نگاهى همچون نگريستن شخص فزونخواه حريص ، باعث كورى و ظلمت درونى مىشود ، و

--> « 1 » « سورهء حج » ( 22 ) : 46 . « 2 » « اختصاص » شيخ مفيد / 339 .