در پرتو اين تعاليم اسلامى كه بيان شد ، بر خواننده آشكار مىشود كه زمينه هاى قبلى و مقدّمات گوناگون دست يافتن بر مال فراوان ، همچنين نتايج نامطبوع و منفى و مهلك و ويرانگرى كه به دنبال آن مىآيد ، همه خبر از آن مىدهد كه مال فراوان نتيجهء قسمت الهى مشروع و عادلانهء نعمتها و مواهب نيست ، و با مقياسهاى بر حق مطابقت ندارد ، بلكه نتيجهء عمل مغشوش انسانى و روشهاى توأم با معصيت خداوند ، و پرداختن به كارهاى نامشروع است كه در حديث بدين گونه بيان شده است : « تطلب ما يطغيك ، و عندك ما يكفيك « 1 » - ( 1 ) چيزى را طلب مىكنى كه سبب طغيان تو مىشود ، در حالى كه آنچه دارى براى تو بسنده است » ؛ و « لم يجتمع عشرون ألفا من حلال « 2 » - ( 2 ) هرگز بيست هزار ( درهم ) از حلال فراهم نمىشود » . پس انسان چيزى را خواستار مىشود كه به طغيان كردن او مىانجامد ، و از آنچه او را كفايت مىكند بيشتر است ؛ و به اكتساب چيزى مىپردازد كه حلال نيست . و اين چگونگى از مقولهء قسمت الهى مشروع نيست ؛ قرآن كريم مىفرمايد : * ( ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ ) * « 3 » - ( 3 ) تباهى در خشكى و دريا به سبب كارهايى كه مردمان با دستهاى خود كردند ، آشكار شد » ، نه به سبب آنچه خداى متعال قسمت و مقدّر كرده است . و كدام فساد بزرگتر است از فساد و تباهى فقر و محروميّت كه ( اگر رحمت خداى متعال شامل حال نشود ) به سست شدن دين و بروز كفر منجر مىشود - چنان كه در حديث آمده است - و به از هم پاشيدن جامعه ها مىانجامد ، كه تاريخ بشرى گواه بر آن است ، و انسان معاصر نيز آن را با چشمان خود مشاهده مىكند ؟ نيز قرآن مىفرمايد : * ( وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ الله وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ) * « 4 » - ( 4 ) در راه خدا انفاق كنيد و خود را با دستهاى خود به هلاكت ميفكنيد » . پس افتادن به مهلكه هاى فردى و اجتماعى به دست خود انسان

--> « 1 » « بحار » 73 / 167 ، از كتاب « كنز الفوائد » ( از احاديث قدسى ) . « 2 » « تحف العقول » / 279 ، از سخنان امام صادق « ع » . « 3 » « سورهء روم » ( 30 ) : 41 . « 4 » « سورهء بقره » : 195 .