صورت مىپذيرد ، نه به تقدير خداى متعال . و كدام مهلكه از فقر بزرگتر است ؟ مهلكه اى كه در پاره اى از احاديث از كشتن سختتر توصيف شده است . « 1 » و خداى متعال مىفرمايد : * ( وَما كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرى إِلَّا وَأَهْلُها ظالِمُونَ ) * « 2 » - ( 1 ) ما شهرها ( و اهل آنها ) را هلاك نمىكنيم مگر اينكه مردم آنها ستمگر باشند ، » ؛ پس هلاك و سقوط جوامع تكاثرى به دست ستمگران آن جوامع صورت مىگيرد ، از آنرو كه بر مردم ستم مىكنند و سبب فقر و طغيان طبقات هر جامعه مىشوند . اين منطق قرآن است و هيچ غبار ابهامى بر آن نيست . پس در اين صورت چه نيازى به تفسيرهاى ديگر تاريخ مىتوانيم داشت ، با وجود اين راهنمايى درخشان و بيداركنندهء قرآن كريم ؟ آرى ، مال در آن مرحله كه موجب هلاك و طغيان مىشود ، بر طبق سنّتهاى خدا و عدالت خداوندى جريان ندارد ، بلكه - بنا بر احاديث - نتيجهء عملى است شيطانى « 3 » و خروج از دايرهء قسمت و مرز الهى . پس بر حكومت اسلامى واجب است كه چنان كند تا همهء مواهب و نعمتها به صورتى متوازن و به پيروى از روشى عادلانه ميان مردم توزيع شود . « 4 » ده مسأله مسألهء 1 - حلال بودن قسمت الهى و حرام بودن بيش از آن : يكى از آموزشهاى مهمى كه در احاديث آمده ، تأكيد بر اين امر است كه قسمت الهى جز حلال و پسنديده نيست ، « إنّ الله - تبارك و تعالى - قسم الأرزاق بين خلقه حلالا ، و لم يقسمها حراما « 5 » - ( 2 ) خداوند متعال ارزاق را ميان آفريدگان خود به صورت حلال قسمت كرده است ، نه به صورت حرام » . پس آنچه حلال را حرام مىكند ، عمل انسان و

--> « 1 » - فصلهاى دهگانه در بارهء فقر ، از اين باب ، يعنى فصلهاى 30 تا 39 ( در همين جلد ) . « 2 » « سورهء قصص » ( 28 ) : 59 . « 3 » « المحجّة البيضاء » 3 / 140 . « 4 » نيز - فصل 34 ، از باب دوازدهم ( جلد ششم ) . « 5 » « كافى » 5 / 80 ، از سخنان پيامبر اكرم « ص » ، به روايت امام محمد باقر « ع » .