گرفت كه اين دو بزرگوار همواره با يغماگران خلافت جد امجدش در نزاع و كشمكش بودند . ديرى نپاييد كه دومين صفحهء تاريخ زندگى او با وفات جانگداز مادرش زهراى مرضيه عليها السّلام ورق خورد . رنج و گرفتارىها و پيش آمدهاى ناگوار ، پدر ارجمندش على بن ابى طالب را از هر سو در احاطه داشتند و امام مجتبى در كودكى همواره نظاره‌گر اين همه رنج و محنت و گرفتارى پدر بود و تلخى و مرارت آن‌ها را فرو مىخورد ، ولى از جنبهء درك و آگاهى بر اوضاع جامعهء آن روز و دگرگونىهاى آن ، به كارهايى برتر از آن‌چه در آن سن از او انتظار مىرفت ، دست مىيازيد ، از همين رهگذر مردم شاهد توجه و عنايت رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله نسبت به امام مجتبى عليه السّلام بودند ، آن بزرگوار از ارج و احترام خاصى ميان مسلمانان برخوردار بود . امام مجتبى عليه السّلام در دوران خلافت عمر ، به سن جوانى پا نهاد و در كنار پدر ارجمندش به آشنا ساختن مردم با معارف دين و حل مشكلات آنان همت گمارد . امام حسن عليه السّلام در دوران عثمان نيز در كنار پدر بزرگوارش قرار داشت و در راه پيشبرد اسلام ، خالصانه تلاش و فعاليّت مىكرد و در جهت پايان دادن به فساد و تباهى كه در دوران خلافت عثمان پيكر امت اسلامى را رنجور ساخته بود ، با پدر تشريك مساعى داشت . امام على عليه السّلام نيز مانند - ديگر صحابه - از نحوهء عملكرد عثمان و كارگزارانش ناخرسند بود ، ولى به كشته شدن او رضايت نمىداد ، به همين دليل خود و فرزندانش در اين راستا مواضعى اصلاحگرانه و حكيمانه اتخاذ كردند ولى حاشيه‌نشينان عثمان با دست نكشيدن از شيوهء خود به متشنّج ساختن اوضاع ادامه داده و غيرمستقيم مردم را به كشتن عثمان تحريك كردند و امام عليه السّلام تا آن‌جا كه دستورات الهى اجازه