اسرا دوغان / مهرى آريانفر
63
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )
را اذيت كردن مناسب نيست ؛ بنابراين حجاج ايران را با اخذ آقچه و ساير امور آزار ندهند . براى حمايت آنها ، مانند ساير حجاج به شريف مكه مكرمه و به ميرالحج يك قطعه امر شريف تقرير گرديد . قطعه ديگرى امر شريف نيز جهت ميرالحج صادر شد كه از اموال حجاج ايران خفى و جلى به شريف مذكور آقچه اعطا نشود . در اين باب به والى بغداد نيز يك قطعه امر شريف با اين مفهوم نوشته شد كه طبق مسالمه قديمهاى كه با ايرانيان منعقد است ، با آنها به طور مطلوب برخورد شود . پس از اين از حجاج ايرانى هيچ چيز اخذ و هيچ نوع حالاتى به آنها تجاوز نشود تا به مسالمه قديم خلل وارد نشود . بر اين وجه بسيار تأكيد شده است . نيز حجاج ايرانى نسبت به هر جرمى ، مورد دفاع قرار بگيرند و در اين خصوص از طرف دولت عليّه و از جانب بغداد به خان مؤمىاليه علنى فرامين صادر شده است . از طرف والى ارزروم يوسفپاشا نيز به خان مؤمىاليه نامهاى نوشته شد كه مشاراليه در جواب ايشان يك نامه نوشت كه دولت عليّه تلاش كرده هميشه مسالمه قديم را رعايت كند و از هر تحريم و آزارى نسبت به حجاج ايران در وقايع جلوگيرى مىكند . در اين باب به اقتضاى آن ، فرامين اكيد و علنى صادر شد كه اگر نقض عهد شده و به حقوق خاقانيه تجاوز شود ، متجاسر « 1 » دفع خواهد شد و عذرخواهى بدتر از گناهى است كه محض دروغ و تزوير باشد . بر مبناى قوت و قدرت اراده سنيّه « 2 » انشاءالله عدالت تحصيل خواهد شد . اين موضوع بسيار روشنتراز آفتاب و از روز واضحتر است . بندهپرور ، امينالدوله تشديد مصالح قديمه را بيان كرد . بنده به وكيل مشاراليه عرض
--> ( 1 ) . كسى كه اظهار دليرى و جسارت كند ؛ آنكه جسارت ورزد . ( 2 ) . اراده ملوكانه .