اسرا دوغان / مهرى آريانفر
62
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )
مؤمىاليه باعث ايجاد وحشت و سوءظن مىشود . از طرف ديگر نيز در باب احتياط ، يوسفپاشا به اطرافيان خود نوشته كه دولت عليّه مطرح بودن [ شاه بودن ] خان مؤمىاليه را تصديق نمىكند و ديگران نيز تصديق نخواهند كرد و تا حال نيز لازم نديده كه دولت عليّه از جانب سلطنت عليه سنيّه با مؤمىاليه مكاتبه كند . اين بيانات با آگاهى همايون فرمايش شود [ و ] به اين صورت نيز از طرف ملوكانه فرموده مىشود . فرمان حضرت پادشاه صاحبشوكت ، كرامت ، محبت ، فتوت و ولىالنعم است . 1210 [ حاشيه ] : به موجب تقرير تنظيم شود . BOA . Hatt Humayun 161 / 006696 / 0 11 . أخذ ماليات مضاعف از حجاج ايرانى سرورم ، ولىالنعمت صاحبشوكت ، كرامت و محبت : در خصوص آغا محمدخان قاجار و ساير مواردى كه در ايران به وقوع پيوسته است . در اين اثنا والى ارزروم يوسفپاشا و بندههاى انعامپاشا وارد شدند و تحرراتى را به حضور شاهانه وارد كردند . والى مشاراليه ارزروم و سلامآغاسى كه به دارالسعادت آمدند ، تقرير آنها به سمع خاك پاى شاهانه رسيد . امروز آن بنده در باب عالى است و با چند نفر در مجلس مذاكره مخصوص حضور داشتند . بنده را نيز به نزد خود خواندند و نزد بنده چاكر ، پيام قرائت شد . در مفاهيم مؤمىاليه اشاراتى بود ؛ در آن باب تدابيرى كه سزاوار ايشان است ، ارائه شد . بنا بر تحريرات والى مشاراليه ارزروم و در تقرير سلامآغاسى و بر مبناى مسطورات آنها ، در هر سال حجاجى كه از طرف ايران به جانب حجاز مسافرت مىكنند ، در بعضى اماكن مرسوماتى به نام آقچه از آنها اخذ و باقىمانده اموالشان تحريم مىشود و اين وقايع منافى مسالمه قديم است كه بين دولت عليّه و ايران منعقد است . والى مشاراليه ارزروم به خان مؤمىاليه التماس كرد كه به نفس خود با اين نوع تحريمها حجاج ايران