مقدمه كتاب حاضر مجموعه اسناد موجود در آرشيوهاى تركيه ( كه هنوز به فارسى ترجمه نشده‌اند ) و ايران در خصوص حج و حج‌گزارى ايرانيان در قرون 13 و 14 ه . ق و بيانگر روابط سياسى ، فرهنگى و اقتصادى مرتبط با دو دولت مىباشد كه تصويرى مستند و واقعى از روند حج‌گزارى ايرانيان را به خواننده نشان مىدهد . در روابط سياسى دو دولت ، حج‌گزارى از اهميت خاصى برخوردار بود ؛ در سفرنامه‌هاى ايرانى ديده مىشود كه چگونه حجاج از دولت درخواست بهبود شرايط را خواستارند و دولتِ خود را تحت فشار قرار مىدادند ، اما در مقابل ، آنچه از اسناد عثمانى و همچنين از اين سفرنامه‌ها برمىآيد ، حكومت قاجار نمىتوانست پاسخگوى خواسته‌هاى آنها باشد كه اين موضوع در اسناد عثمانى قابل رؤيت است ؛ چرا كه هر سال گزارش‌ها و درخواست‌ها تكرار مىشد و مورد رسيدگى نيز قرار نمىگرفت . و ليكن با بازخوانى اسناد ايرانى متوجه مىشويم كه چگونه دولت ايران تلاش مىكرد تدابير لازم را در اين خصوص اعمال نمايد . اهميت بررسى اسناد زمانى نمود مىيابد كه مثلًا بدانيم طى سال‌هاى 1237 - 1236 ه . ق به خاطر وضعيت جنگى بين عثمانى و ايران ، كه روابط سياسى خوبى ميان دو دولت برقرار نبود ، حجاج و تجار در مرز عثمانى محبوس مانده بودند ؛ اسنادى در