على محمدى

75

شرح اصول استنباط ( فارسى )

آنها اخبار حليت بود پس به حديث كل شيئ حلال حتى تعرف انه حرام هم تمسك كرده‌اند . جناب مصنف در اين نكته پايانى اشاره به اين دارند كه اخبار حليت ظاهر بلكه صريح هستند در شبهه موضوعيه تحريميه و قابليت استدلال به آن در شبهه وجوبيه نيست پس استدلال جناب شيخ ره صحيح نخواهد بود ( مگر به تنقيح مناط و الغاء خصوصيت از شبههء تحريميه ) . تنبيه تا به حال در رابطه با شبهات موضوعيه مطلب اين شد كه اخبارى و اصولى متفق شدند بر اجراء اصل برائت چه در شبهه وجوبيه و چه تحريميه ولى به كتب فقهيه كه مراجعه مىكنيم با مسئله و فرع فقهىاى آشنا مىشويم كه از مصاديق شبهه وجوبيه موضوعيه است و معذلك عدّه‌اى از فقهاء بزرگ شيعه و بلكه مشهور آنان ( بقول شيخ انصارى از شيخ مفيد تا شهيد ثانى قطعا چنين گفته‌اند ) طرفدار وجوب احتياط شده‌اند و برائت را نه تنها جارى نكرده بلكه به بعض العامه نسبت داده‌اند و به نظر مىآيد كه اين فرع فقهى با آن مطلبى كه ما نقل كرديم كه بالاجماع مجراى برائت است منافات دارد و آن مسئله فرعيه اينست كه شخصى علم اجمالى دارد كه مقدارى از نمازهاى واجب از او فوت شده و بايد قضا كند ولى تفصيلا نمىداند كه آيا مثلا صد نماز از وى فوت شده يا صد و پنج نماز كه دوران امر بين اقل و اكثر استقلالى است و شبهه هم موضوعيه است زيرا كه حكم شرعى را مىدانيم كه اگر صد و پنج نماز فوت شده بايد اكثر را اتيان كنيم ولى در خارج اين مكلف نمىداند كه صد نماز را فراموش كرده يا عمدا ترك كرده