على محمدى

53

شرح اصول استنباط ( فارسى )

بين غيه فيجتنب و امر مشكل يردّ حكمه الى اللّه و رسوله ( ص ) » سپس حضرت صادق ( ع ) به سخنى از رسول خدا استشهاد كردند كه فرموده : حلال بيّن ( مثل آب ) و حرام بيّن ( مثل شراب ) و شبهات بين ذلك ( مثل توتون ) . « فمن ترك الشبهات نجى من المحرمات و من اخذ بالشبهات وقع فى المحرمات و هلك من حيث لا يعلم » ، طبق اين حديث ترك شبهه مقدّمه ترك حرام است و ترك حرام واجب است پس مقدّمهء واجب هم واجب است . اين بود مهمترين دليل اخباريين بر وجوب احتياط تحت عنوان اخبار و روايات باب . قوله : و الجواب عنها : مرحوم شيخ انصارى در رسائل از اين اخبار جوابى داده كه خلاصهء آن جواب اينست كه اوّلا اين اخبار بر ارشاد مشترك حمل مىشود زيرا كه مع قطع النظر از اين اخبار هم عقل ما مستقل است به حسن احتياط و رجحان آن و هرحديثى كه در مورد حكم عقل وارد شود بر ارشاد و تأكيد حكم عقل حمل مىشود نه بر تأسيس يا مولويت منتها اينكه گفتيم ارشاد مشترك براى اينست كه حكم عقل به احتياط در موارد شبهات بدويه و شك در تكليف آن هم بعد از فحص و يأس از ظفر به دليل كه مورد بحث ما است يك حكم وجوبى و لزومى نيست بلكه رجحانى و حسنى است يعنى احتياط باز هم حسن است و اخبار مذكور بر فرض شمولشان نسبت به موارد شبهه بدويه بر ارشاد استحبابى حمل مىشوند چون تابع حكم عقل هستند و در موارد علم اجمالى و شبهه بدويه قبل الفحص حكم عقل به احتياط يك حكم الزامى و وجوبى است و اخبار باب هم در آن موارد بر ارشاد وجوبى حمل مىشوند و تعيين هركدام قرينه مىطلبد هذا كله اوّلا .