على محمدى
16
شرح اصول استنباط ( فارسى )
يكى ديگر از آيات قوله تعالى فى سورة الانعام : « قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً » . يهوديان از پيش خود امورى را تحريم نموده و مىگفتند خداوند اينها را بر ما حرام كرده است . در اين آيه خداوند به پيامبر مىفرمايد : به آنان بگو : ليست محرمات در اختيار من است و در ميان آن خبرى از اين محرماتى كه شما معتقديد نيست و خداوند اين ماكولات را تحريم نكرده مگر امورى چند از قبيل ميته ، خون ريخته شده و . . . كيفيت استدلال : طبق آيه نبى اكرم چون نيافته پس حرام نيست ، البته عدم وجدان او قطع به عدم حرمت مىآورد ولى ملاك كلى است كه چون نيافتم پس نيست و على هذا دليل بر مدّعاى اصولى مىشود كه تا وجدان نشده و بيانى نرسيده حرمتى هم نيست و هذا معنى اصل البرائة . مصنف مىفرمايد : اين آيه نيز از ما نحن فيه اجنبى است زيرا كه ظاهر آيه خطاب به پيامبر است و پيداست كه وقتى ليست محرمات در اختيار او گذاشته شده و او هم در قرآن و سنّت براى ما بيان كرده و ما اين امر مشتبه را در ميان آنها نديديم يقين به عدم حرمت مىكنيم و جاى شك نيست تا سخن از اصل برائت باشد و مجراى اصل هم كه شك است پس مورد آيه از مقام بحث ما به دور است . آخرين آيه در اين رابطه قوله تعالى فى سورة الانعام : « وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ » . كيفيت استدلال : آيه در مقام توبيخ مؤمنين مىفرمايد : چرا از حيواناتى كه در هنگام ذبح نام خدا بر آنها برده شده و با شرائط سر بريده شدهاند استفاده