على محمدى

99

شرح اصول استنباط ( فارسى )

تفصيلا در شرح اصول فقه در باب امر آورده‌ام . بحث نهم : اقوالى كه در رابطه با معناى صيغهء افعل است : مرحوم صاحب معالم در حدود دوازده قول در اين رابطه نقل كرده كه البته چهار قول از حواشى معالم است ولى مصنف به چند قول اشاره كرده : 1 - مشهور مىگويند صيغهء افعل براى طلب وجوبى وضع شده و دلالت آن بر وجوب وضعى است . 2 - سيد مرتضى مىگويد : صيغهء افعل مشترك لفظى است ميان وجوب و ندب . 3 - جمعى گفته‌اند : مشترك معنوى است ميان وجوب و ندب . 4 - و اقوال ديگرى كه در معالم آمده . و خود قائلين به اشتراك معنوى دو گروهند : 1 - بعضى گويند استعمال افعل در هريك از دو فرد وجوب يا ندب مجازى است . 2 - و بعضى گويند حقيقت است . عقيدهء مصنف : به نظر من صيغهء افعل مشترك معنوى است ميان چهار فرد كه عبارتند از : وجوب ، ندب ، سئوال ، دعاء و قدر جامع همهء اينها كه هيئت امر براى آن وضع شده عبارتست از مطلق طلب الفعل . 3 - مرة و تكرار مطلب سوم از مطالب چهارگانهء مبحث اول باب اوامر پيرامون مره و تكرار است . سخن در اينست كه آيا از اطلاق صيغهء افعل و استعمال آن بدون قرينه مرّة و دفعهء واحده استفاده مىشود و يا تكرار و دفعات ؟ به بيان ديگر : گاهى فعل امر به