على محمدى

424

شرح اصول استنباط ( فارسى )

طرفداران حجيت ظن مطلق به وجوهى از عقل كه چهار وجه است تمسك كرده‌اند كه ما به مهمترين و مشهورترين دليل آنان اشاره مىكنيم و آندليل معروف به دليل انسداد است كه از چندين مقدمه تشكيل يافته و حضرات آن مقدمات را مختلف بيان كرده‌اند : فى المثل جناب صاحب معالم و شيخ بهائى تنها به مقدمه اول بسنده كرده اند و جناب آخوند براى آن پنج مقدمه آورده و مرحوم شيخ انصارى در رسائل و مرحوم مظفر در اصول به چهار مقدمه اشاره كرده‌اند و جناب مصنف در كتاب سه مقدمه آورده : مقدمهء اوّل : به عقيدهء انسداديون در زمان ما باب العلم و علمى يعنى ظن خاص نسبت به معظم احكام شرعيه به روى ما مسدود است ( به بيانيكه در مطلب دوم مقدمه آوردم و به عقيدهء مشهور همين مقدمه باطل است زيرا كه باب العلم مسدود ولى باب العلمى مفتوح است و نيازى به ظن مطلق نيست ) . مقدمهء ثانيه : در زمان انسداد باب علم و علمى همچنين نيست كه تكاليف از عهدهء انسانها ساقط شده و آنان مثل اطفال و مجانين و بهائم يله و رها باشند بلكه به حكم اجماع و بلكه به حكم ضرورت دين ما انسانها در هر عصرى نسبت به احكام شرعيه مكلف هستيم و بايد آنها را امتثال كنيم . سئوال : آيا حق داريم در مقام امتثال تنها به موارد علم و علمى يعنى ظن خاص اكتفا كرده و هر تكليفى را كه از اين دو طريق بدست آورديم امتثال نموده و نسبت به بقيهء موارد كه در حقيقت بخش عمدهء تكاليف هم هستند هركجا مردد شديم اصل برائت يا استصحاب عدم ازلى جارى كرده و آنها را ناديده بگيريم يا خير ؟ جواب : خير امتثال علم يا ظن خاص كفايت نكرده و نسبت به ساير موارد