على محمدى
367
شرح اصول استنباط ( فارسى )
لا دليل على اعتبار و هم بدليل اينكه دليل بر ردّ آن قائم شده كه آيات فوق باشد مگر كسى آنها را بر اصول دين حمل كند . 2 - مشهور اصوليين طرفدار ظنون خاصه هستند و مىگويند ما يك سلسله امارات ظنيهاى داريم كه حجيت آنها بالخصوص توسط شارع و يا حكم عقل ثابت شده مثلا خبر ثقه حجيت آن شرعا ثابت است ، ظواهر حجيتش به حكم بناء عقلاء عالم ثابت است و . . . كه تفصيلا خواهد آمد . 1 - ظواهر الفاظ باب اول از ابواب اربعهء مباحث ظن باب ظواهر الفاظ است : قبل از هرمطلبى لازم است اصل اولى و قاعدهء اوليه در باب ظنون را بدست آوريم و آن اينكه : « الاصل حرمة العمل بالظن الّا ما خرج بالدليل » يعنى اصل اولى آنست كه عمل به مظنه در اسلام ممنوع است و حتما بايد به علم عمل شود و دليل اين اصل عمومات آيات و رواياتى است كه مىگويند : « لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ » ، « قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ وَ . . . » . حال به عقيدهء مشهور از تحت اين اصل پارهاى از امارات ظنيه خارج شده كه به اختلاف آراء متخلف و متفاوت است و به عقيدهء مصنف امارات ظنيهايكه از اصل اولى استثناء شده و بدليل خاص حجت گرديده عبارتست از چهار اماره ، اولين اماره از اماراتيكه از حرمت عمل به ظن استثناء شده و در حق ما حجت است عبارتست از ظواهر الفاظ بطور كلى هر متكلمى چه شارع مقدس يعنى خداوند و چه مبلغ شريعت يعنى رسول خدا ( ص ) و چه مفسّر و مبين شريعت يعنى ائمه ( ع ) و چه ساير متكلمين و عقلاء عالم در مقام افاده مرادات و مقاصد خود به ديگران و استفادهء مقاصد و ما فى الضمير ديگران به دو دسته از كلمات اعتماد مىكنند :