على محمدى

362

شرح اصول استنباط ( فارسى )

تفصيلى ندارد ولى قدرت بر ظن تفصيلى به مراد دارد مثلا نمىداند كه فلان مايع خارجى خمر است يا نه ولى اگر به بينه و شهادت عدلين مراجعه كند ظن تفصيلى پيدا مىكند به خمريت احد المايعين يا مثلا نمىداند كه ظهر واجب است يا جمعه ولى اگر به ظواهر آيات و سنت مراجعه كند دليل معتبرى بر يكطرف پيدا خواهد كرد و هكذا . . . آيا با تمكن از ظن تفضيلى حق دارد به امتثال اجمالى قناعت كند يا خير ؟ ظن تفصيلى دو قسم است : 1 - معتبر 2 - غيرمعتبر . ظن تفصيلى غيرمعتبر ملاك نيست و با قدرت بر تحصيل آن هم مىتواند به احتياط قناعت كند و نزاع در فرض تمكن از ظن تفصيلى معتبر است ( مثل ظواهر - خبر ثقه و . . . ) مىفرمايند : همان صور و اقوال در اينجا هم مطرح است كه عمل توصلى باشد يا تعبدى و . . . و همان دو صورتى كه آنجا مورد بحث شد در اينجا هم مورد بحث است و اقوال همان اقوال است و ادلّه همان ادلّه است و رأى مصنف همان است كه با تمكن از ظن تفصيلى بايد بسراغ ظن تفصيلى رفته و حجت معتبره كسب كند « 1 » . الخلاصه : خلاصه مطالب از اول قطع تا اينجا در شش مادّه : مادّه اول : قطع حجيت ذاتيه دارد و استقلالا حجت است و نيازى به نصب و جعل شارع يعنى حجت قرار دادن شارع نيست و بلكه ممكن نيست شارع آن را

--> ( 1 ) - ( البتّه تفصيل اين صور را در فرض تمكن و عدم تمكن از علم تفصيلى و در فرض تمكن و عدم تمكن از ظن تفصيلى چه ظن خاص و چه ظن مطلق با مثالهاى متنوع و ادلّه اقوال در شرح رسائل جلد اوّل تنبيه چهارم از تنبيهات باب قطع از صفحهء 90 تا صفحهء 107 نقل كرده‌ام كه طالبين به آن مراجعه كنند تا اين قسمت بيشتر روشن شود ) .