آيا واجد اين ملكه هستند يا نه ؟ شبهه در مصاديق خارجيه است و منشأ شبهه هم اينست كه با اينها معاشرت چندانى نداريم و از باطن آنها خبر نداريم كه داراى ملكه هستند يا نه و اختبارى هم صورت نگرفته . مثال ديگر : اكرم العلماء الّا الفاسقين منهم ( استثناء ) و فرضا يقين داريم كه مراد از فاسق خصوص مرتكب كبيره را گويند و مراد مولى هم حتما همين است ولى در خارج افرادى يقينا مرتكب كبيره نيستند و اكرامشان واجب است افرادى هم يقينا مرتكب كبيره هستند و اكرامشان حرام است و افرادى هم مشكوكند كه آيا مرتكب كبيره مىشوند يا خير كه شبههء مصداقيه است . مثال ديگر : اكرم العلماء ، لا تكرم فسّاق العلماء ( مخصص منفصل ) كه اين نيز همان محاسبهء مخصص متصل استثناء را دارد عند المصنف و بيان آن ذكر شد . حال سئوال اينست كه آيا تمسك به عام در شبهات مصداقيه جايز است يا خير ؟ ( نكته لازم به ذكر اينست كه شبههء مصداقيه بر دو قسم است : 1 - شبهه مصداقيه دليل عام 2 - شبههء مصداقيه دليل خاص ، اوّلى عبارتست از اينكه در خود مصداق عام شك داريم مثلا مولى فرموده : اكرم العلماء و ما در خارج يقين داريم كه هزار نفر عالمند و ده هزار نفر جاهل و صد نفر هم مشكوك است كه آيا عالمند يا جاهل ؟ نسبت به اين صد نفر نمىتوانيم از اصالة العموم استفاده كنيم چون شرط اصلى تمسك به اصالة العموم و هكذا اصالة الاطلاق و . . . احراز صدق اسم و عنوان است چون هر عامى نسبت به افراد عنوان خودش عموميت دارد و كارى با عناوين ديگر ندارد و لذا عند الشك صدق اسم محرز نيست و اذا انتفى الشرط انتفى المشروط و دوّمى عبارتست از اينكه يقينا فلان فرد در عنوان عام داخل است ولى شبهه در مصداقيت آن براى عنوان خاص است كه آيا فاسق است تا از حكم عام