يك يا چند مصداق از مصاديق خارجيه آن شبهه دارد كه منشأ شبهه هم امور خارجيه است و ارتباطى به خطاب شارع ندارد با عنايت به اين مقدمه بحث را در سه مقام قرار مىدهيم : 1 - مخصص لفظى مجمل مفهومى يا شبهه مفهوميه . 2 - مخصص لفظى محمل مصداقى يا شبهه مصداقيه . 3 - مخصص لبّى . شبهه مفهوميه مقام اوّل از مقامات ثلاثه بحث راجع به مخصصى است كه اولا لفظى باشد و ثانيا مجمل باشد و ثالثا اجمال آن مفهومى باشد كه نامش در اصطلاح اصوليين شبههء مفهوميه است خود اين قسم يعنى مجمل مفهومى در تقسيمى دو قسم مىشود : 1 - مجمل همه‌جانبه 2 - مجمل يك‌جانبه . منظور از مجمل همه‌جانبه عبارتست از دليل خاصى كه من جميع الجهات مجمل بوده و هيچ جهت وضوح و تبيينى در آن نيست نظير اينكه مولى عامى را گفته سپس فرموده است : بدانكه اين عام تخصيص خورده امّا به چه‌چيز و تا چه‌اندازه اصلا متعرض نشود تا بفرماييد : اقتلوا المشركين الّا بعضهم كه منظور از اين بعض اصلا روشن نيست و بعض از مبهمات است و ذات المراتب مىباشد و مانند : أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ ولى اصلا بيان نشده كه مراد از ما يتلى عليكم چيست ؟ و خصوصيات آن كدام است ؟ و هكذا مثالهاى ديگر . . . حكم اين صورت به عقيدهء مصنف آنست كه اجمال دليل خاص به دليل عام سرايت كرده و عام را بكلّى از قابليت تمسك مىاندازد و نسبت به هيچ فردى از افراد نمىتوان از عموم عام استفاده كرد بدليل اينكه به هر فردى از افراد عام كه مىرسيم