على محمدى
207
شرح اصول استنباط ( فارسى )
تمرينات : جواب تمرين 1 - انتفاء الحكم عند انتفاء الوصف . جواب تمرين 2 - شش دليل داشتند كه به سه دليل در كتاب اشاره شد : 1 - تبادر 2 - حديث على ( ع ) 3 - لزوم لغويت بر فرض نبود مفهوم . . . جواب تمرين 3 - خير مفهوم ندارد چون وصف غالبى است نه دائمى . 3 - مفهوم غايت سومين مبحث از مباحث باب مفاهيم پيرامون مفهوم غايت است و در اين رابطه چند بحث وجود دارد كه به ترتيب عبارتند از : بحث اوّل : معناى مفهوم غايت عبارتست از : انتفاء حكمى كه مغيابه غايتى شده بعد از حصول آن غايت يعنى اينكه جملات غائيه بوسيلهء منطوق دلالت مىكنند بر ثبوت مغيا تا زمان حصول اين غايت امّا آيا به مفهومشان دلالت مىكنند بر انتفاء اين حكم از مابعد اين غايت و خود غايت على قول يا نه ؟ مثال : فرض بفرمائيد : مولى فرموده : اكرم العلماء الى يوم الجمعه يا اتموا الصيام الى الليل و . . . آيا مفهوم اين دو جمله آنست كه پس از حصول غايت يعنى يوم الجمعه در مثال اول و ليل در دوّمى حكم وجوب اكرام و اتمام صيام هم منتفى مىشود يا خير ؟ بحث دوّم : اقوال در مسئله : بطور كلّى در رابطه با مفهوم غايت دو نظريه مطرح است : 1 - اكثر قدما و متأخرين برآنند كه جمله غائيه داراى مفهوم است يعنى دلالت مىكنند بر انتفاء الحكم بعد از حصول غايت و معناى دو مثال قبل اينست كه : پس از روز جمعه و پس از حصول ليل اكرام و صيام واجب نيست ( و هو قول صاحب