على محمدى

193

شرح اصول استنباط ( فارسى )

منتفى شود آيا با انتفاء هردو حكم منتفى مىشود يا نه ؟ وجدانا آرى لانه المتبادر و بقول صاحب معالم « 1 » : « فيتوقف انتفاء المشروط على انتفائهما معا لان مفهوم احدهما لا يعدم الا بعد مهما . . . » بحث ششم : صيغه‌هائى در فقه داريم بنام صيغ اوقاف ، نذور ، ايمان ، عهود و وصايا كه براى انشاء وقف و نذر و وصيت و . . . به كار مىروند اين گونه از صيغه‌ها دوگونه قابل انشاء هستند برحسب مقاصد ناذرين و واقفين و . . . گاهى به نحو مطلق و بدون اشتراط به شرطى و تقييد به وصفى انشاء مىشوند مثلا در مقام وقف مىگويد : وقفت دارى على الطلاب و هيچ قيدى نمىآورد كه طلاب كدام شهر يا كشور يا با چه خصوصياتى يا مىگويد : للّه على ان افعل كذا و كذا مثلا نذر مىكند كه نماز شب بخواند و قيدى هم نمىآورد و . . . اينها محل نزاع نيست ولى گاهى انشاء اين امور را منوط و مقيد و مشروط مىآورد مثلا در مقام وقف مىگويد : وقفت دارى على العلماء الصلحاء ( به صورت وصف ) يا مىگويد : وقفت دارى على العلماء ان كانوا صلحاء ( به صورت شرط ) يا در مقام نذر ميگويد : لله علّى كذا ان عوفى ( عافيت پيدا كرد ) ولدى و . . . حال در اين گونه از صيغ نذر و وقف و . . . بحث شده كه آيا داراى مفهوم هستند و دلالت مىكنند بر انتفاء عند الانتفاء يا خير ؟ دو قول مطرح شده : 1 - مرحوم آخوند صاحب كفايه فرموده : اين گونه جملات داراى مفهوم نيستند بدليل اينكه : مقتضاى مفهوم داشتن اينست كه با انتفاء اين وصف يا شرط آن حكم مذكور در قضيهء شرطيه و يا وصفيه نيز منتفى مىشود از ذاتيكه شرعا امكان داشته باشد ثبوت الحكم براى آن ذات مثلا با نبود مجيئى هم امكان ثبوت وجوب

--> ( 1 ) - معالم الاصول ، صفحهء 81 .