على محمدى

17

شرح اصول استنباط ( فارسى )

سبعه يا عشرهء قرآن ، مسائل مربوط به اعجاز قرآن از جنبه‌هاى گوناگون ، مسائل مربوط به كشف قرآن از مغيبات و اخبار آن از امور غيبيّه ، بلاغت قرآن ( مقتضاى حال را مراعات كردن و بجا و به اندازه سخن گفتن ) فصاحت قرآن ( شيوا و روان مطلب را بازگو كردن ) معارف عميق اعتقادى قرآن ، مطالب اخلاق آن ، مباحث طبيعى آن ، قصص قرآن ، مواعظ قرآن ، حجيّت ظواهر قرآن ، تخصيص الكتاب بالخبر الواحد ، نسخ القرآن و . . . صدها و هزارها مسئله در محور قرآن قابل طرح است كه موضوع تمامى آنها قرآن است امّا در علم اصول از همهء اينها كه گفتگو نمىشود بلكه تنها از سه مسئله بحث مىشود : 1 - حجيت ظواهر آن آن هم در حدّيكه به درد استنباط حكم شرعى مىخورد . 2 - اينكه آيا تخصيص قرآن با خبر واحد ممكن است يا نه ؟ 3 - اينكه نسخ در قرآن ممكن است و واقع هم شده يا خير ؟ نتيجه اينكه : چنين نيست كه هرچيزى از عوارض ذاتيهء موضوعى بود در علم هم از آن بحث شود بلكه خصوص عوارض ذاتيه‌ايكه در غرض دخالت دارند مورد بحث است ، و با همين تعبير داخل نمودند در تعريف موضوع العلم آندسته از عوارض غيرذاتيه‌ايكه مستقيما بر موضوع العلم عارض نمىشوند بلكه مع الواسطة او الوسائط عارض مىشوند ولى در غرض از آن علم دخيل بوده و ما را يارى مىكنند چنين عوارض هم در علم مورد بحث است همانند بسيارى از مسائل علم اصول فقه كه نسبت به موضوع آن يعنى كتاب و سنّت مثلا از عوارض غريبه هستند ولى دانشمندان اصولى آنها را در اصول آورده و بحث و بررسى مىكنند و نام مجموعهء آنها را مسائل علم اصول مىگذارند فى المثل مباحث الفاظ و ملازمات عقليه از اين قبيل است زيرا كه موضوع علم اصول خصوص كتاب و سنّت است ولى