على محمدى

117

شرح اصول استنباط ( فارسى )

نباشد صلوة واجب نيست ، اراده اگر نباشد موجود نمىشود و وضو اگر نباشد صحيح نخواهد بود . 2 - در رابطه با اينكه مقدمهء واجب آيا واجب است يا نه ؟ ميان اصوليين اختلاف است و اقوال مختلفى در اين زمينه وجود دارد كه در پايان مبحث مقدمه واجب شرح اصول فقه فهرست‌گونه به حدود ده قول در مسئله اشاره شده كه غالب آنها تفصيلاتى است كه متأخرين عنوان كرده‌اند ولى جناب مصنف به پيروى از صاحب معالم به سه نظريه اشاره كرده كه عبارتند از : الف : اكثر اصوليين متقدم برآن بودند كه مقدمهء واجب واجب است مطلقا ب : اكثر متأخرين از اصوليين برآنند كه مقدمهء واجب مطلقا واجب نيست ج : عده‌اى هم تفصيل داده‌اند ما بين مقدمات سببيه و غيرسببيّه پس گفته‌اند مقدمات سببيه واجب هستند ولى مقدمات غيرسببيه يعنى شرائط واجب نيستند و منظور از سبب عبارتست از علت تامه كه تا انجام نگيرد ما به ذى المقدمه نمىرسيم و همين كه علت تامه محقق شد هم حتما به ذى المقدّمه خواهيم رسيد زيرا كه تخلف معلول از علت تامه از محالات است مثلا صيغهء طلاق با شرائطش سبب حصول فراق و جدائى است و اگر مولى به طلاق امر كرد حتما انشاء صيغه هم كه مقدمهء سببى آنست واجب مىشود و هكذا صيغهء عتق نسبت به حريّت و ايجاد نار نسبت به طبخ كه وقتى مولائى عبدش را امر به طبخ كرد حتما بايد مقدمهء آن هم ايجاد شود و ايجاد نار بكند تا گوشت پخته شود و الّا وجوب ذى المقدمه معقول نخواهد بود . ( جناب صاحب معالم در اوائل مقدمهء واجب راجع به دليل اين قول هم گفتگو كرده‌اند كه چون مصنف مطرح نكرده ما هم صرفنظر مىكنيم و در شرح معالم آن را بيان كرده‌ايم ) .