مانند نمازهاى يوميه و صوم ماه مبارك و حج خانهء خدا و . . . كه با اين كميت و كيفيت معين از مركبات جعليه و اعتباريه به اعتبار شارع هستند و ربطى به عقل ندارد . واجبات عقليه عبارتند از واجباتيكه حاكم به وجوب آنها عقل مستقل است و اگر شارع هم چيزى بفرمايد ارشاد به حكم عقل بوده و تاكيد حكم عقلى خواهد بود نه اينكه مولوى و تأسيسى باشد مانند وجوب اطاعت مولى و لزوم اجتناب از معصيت مولى كه حاكم به آن عقل است و مانند وجوب عدالت و احسان و قبح ظلم و اسائه و . . . كه حاكم به آن عقل است ( در بخش عقل عملى ) و مانند وجوب نظر و دقت و تفكر در دعوت انبياء و معجزات آنها كه به حكم عقل بايد در اين امور نظر كرد و اگر كسى از كنار اين مسائل بىتفاوت بگذرد فرداى قيامت به حكم عقل مؤاخذه مىشود و نظير وجوب معرفت خداوند و توحيد حق و ساير مسائل عقيدتى كه به حكم عقل است نه شارع . ان قلت : چه مانعى دارد كه ما بگوئيم : وجوب معرفت الله و . . . نيز شرعى است چون در قرآن و سنت آمده : اعلموا ان الله إله واحد و . . . كه امر است و ظهور در وجوب علم و شناختن دارد ؟ قلت : اگر اين امور هم وجوبشان شرعى باشد دور لازم مىآيد زيرا كه فرض اينست كه ما حقانيت شريعت و كتاب و سنت را با حكم عقل ثابت مىكنيم و اگر اين امور عقليه هم متوقف بر بيان شارع باشد دور پيش مىآيد و دور به معناى توقف الشيئى على نفسه است يعنى اينكه واجب عقلى بر واجب عقلى متوقف شود و توقف شيئى على نفسه مستلزم تقدم شيئى على نفسه است و تقدم مستلزم تناقض است و هو محال . تقسيم ششم : واجب در تقسيمى دو قسم مىشود 1 - مطلق 2 - مشروط .