الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
147
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
در واجبات موقته قيد كه وقت باشد برگشت به واجب مىكند و قيد واجب است نه قيد وجوب محتاج به اثبات است و ما از شما مطالبه بدليل اين مطلب مىكنيم و صرف اينكه در مقدمات مفوته مقدمه پيش از زمان وجوب ذى المقدمه واجب مىشود دليل آن نمىشود كه ما واجب معلق شما را بپذيريم ، زيرا كه راه بهترى داريم براى حل آن مشكل و تصحيح وجوب مقدمات مفوته قبل از وجوب ذى المقدمه كه به زودى بيان خواهيم كرد و از آن راه اين مطلب را روشن خواهيم ساخت بدون نياز به اختراع واجب معلق . طريقهء شيخ انصارى : دومين كسى كه درصدد توجيه و حل مشكل مذكور برآمده و راهحلى را پيشنهاد نموده جناب شيخ انصارى است . مقدمتا بايد بدانيم كه در مورد واجبات مشروط و به عبارت ديگر قضاياى شرطيهاى كه متضمن بيان حكم شرعى هستند از قبيل ( ان كنت مستطيعا يجب عليك الحج - اذا دخل الوقت فصل و . . . ) اختلاف است كه آيا اين قيد ، قيد مادهء امر است و يا قيد هيئت امر ؟ به عبارت ديگر آيا قيد اصل وجوب است كه مفاد هيئت امر باشد و يا قيد واجب است كه مفاد مادهء امر باشد « يعنى صلاة كه فعل مكلف است » . مشهور اصوليين فرمودهاند قيد ، قيد وجوب است و اصل وجوب مشروط به اين شرط است و مادامىكه اين شرط نيامده وجوبى هم در كار نيست و هو الظاهر و المتفاهم العرفى اما شيخ انصارى ( ره ) فرموده : اين قيد ، قيد واجب و مادهء امر است و اما اصل وجوب مطلق است و قبل از اين شرط هم وجوب و تكليف فعلى است و استدلالى هم دارد كه آخوند ( ره ) در كفايه عنوان نموده و جوابهائى هم داده است . با حفظ اين مقدمه مىگوئيم بر خلاف مشهور علما ، شيخ انصارى عقيده دارد به اينكه در كليهء واجبات مشروط قيد به ماده برمىگردد و اصل وجوب مقيد به اين قيد و مشروط به اين شرط نيست و لا فرق كه آن شرط دخول وقت باشد ( مثل ان دخل الوقت فصل يا آن قيد استطاعت باشد مثل ان كنت مستطيعا يجب عليك الحج و يا تمكن از نصاب باشد مثل ان كنت متمكنا من النصاب يجب عليك الزكاة ) و يا آن شرط