بررسى ادلهء طرفين پس از بيان نظر اشاعره مبنى بر تغاير مصداقى بين طلب و اراده و نظر معتزله مبنى بر اتحاد مصداقى اين دو بايد بررسى و كنكاش كنيم كه كدام مقرون به حقيقت است . ادلهء اشاعره و پاسخ آنها گفتيم اشاعره به تغاير اراده و طلب معتقدند و ادله‌اى براى آن اقامه كرده‌اند كه به ذكر آنها مىپردازيم : دليل اول : گفته‌اند در اوامر امتحانيّه و اختباريّه كه خداوند تبارك و تعالى بندهء خود را امتحان مىكند ، اراده نيست اما طلب هست ؛ مثلا در جريان حضرت ابراهيم ( ع ) ، ايشان به حضرت اسماعيل ( ع ) فرمود : « يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ » « 1 » . اسماعيل در جواب مىفرمايد : « يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ » . « 2 » بعد مىفرمايد : « فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ » « 3 » ، آنجا فرمودند : « قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا » . « 4 » مسلّم است آنچه حضرت ابراهيم ( ع ) به اسماعيل ( ع ) مىفرمايند : « يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ . . . » ، وحى است كه به حضرت ابراهيم ( ع ) نسبت به ذبح حضرت اسماعيل ( ع ) شده است . در اينجا حضرت ابراهيم ( ع ) از آن وحيى كه به او شده

--> ( 1 ) صافات ( 37 ) : 102 « اى فرزند عزيزم من در عالم خواب چنين ديدم كه تو را قربانى كنم » . ( 2 ) همان « اى پدر هرچه مأمورى انجام ده كه ان شاء اللّه مرا از بندگان باصبر و شكيبا خواهى يافت » . ( 3 ) همان : 103 « پس چون هر دو تسليم گشتند ، او را براى كشتن به روى درافكند » . ( 4 ) همان : 105 « تو مأموريت عالم رؤيا را انجام دادى » .