الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : غرويان وشيروانى )

513

أصول الفقه ( فارسى )

بلكه فقط در مقابل كسى كه براساس ملازمهء مورد ادعا قائل به حجيّت استصحاب شده ، آن را انكار مىكند . آرى ، پس از ملاحظهء اقوال مختلف ، ادعاى اجماع بر حجيّت مطلق استصحاب يا در خصوص آنجا كه شك در رافع باشد ، خيلى مشكل است . دليل چهارم : اخبار دليل عمده در اثبات « استصحاب » اخبار است و در اين باب تنها بر همين اخبار تكيه مىشود . و اگر اين احاديث در حدّ خبر واحد باشند ، قبلا گذشت كه خبر واحد حجّت است . هرچند اخبار باب استصحاب ، مستفيض بوده ، بسيارى از قرائن عقليه و نقليه ، مؤيّد آنهاست . و اگر ( بگوئيد ) شيخ انصارى ( ره ) در اين روايات شك كرده و فرموده است : « اين ، همهء اخبارى است كه من بد آنها دست يافتم و ديدم كه براساس آنها بر حجيت استصحاب استدلال شده است . و شما دانستى كه صحيح از اين روايات ، ظهورى در حجيّت استصحاب ندارد و رواياتى هم كه ظهور در حجيّت دارند ، صحيح نمىباشند » ، بايد دانست كه اين اخبار در حقيقت ، اخبارى هستند كه شيخ انصارى ( ره ) در نظريهء مختار خودش در استصحاب ، بيشتر به آنها اعتماد نموده است . در عين حال ايشان بدنبال كلام فوق مىفرمايد : « شايد استدلال بر حجيّت استصحاب با مجموعهء اخبار و احاديث ، باعتبار اين باشد كه برخى از اخبار ، معاضد و مجبر ضعف ساير اخبار مىباشند » . سپس ايشان اين اخبار را بوسيلهء اخبارى كه در موارد خاص ( استصحاب ) وارد شده ، تأييد مىكنند . و به‌هرحال ، بجاست نظرى به اخبار داشته باشيم تا حجيّت و ميزان دلالت آنها را بدانيم . و اينك يك‌به‌يك آنها را ذكر مىكنيم ، و مىگوئيم : [ اخبار ] 1 - روايت صحيحهء اول از زرارة اين حديث ، مضمر است زيرا نام امامى كه از ايشان سؤال شده در اين روايت ذكر نشده است . و لكن همان‌طور كه شيخ انصارى فرموده ، اضمار ضررى به اين روايت نمىزند . چرا كه زراره از غير امام ، حديثى نقل نمىكند ، بخصوص با چنين بيان و در مثل چنين حكمى . و براساس نقل كتاب فوائد علامه طباطبائى ، مقصود از امام در روايت ، امام باقر عليه السّلام است . « زراره مىگويد : در محضر امام عليه السّلام عرض كردم : شخصى درحالىكه وضو دارد ، مىخوابد ، آيا يك چرت و دو چرت موجب مىشود كه دوباره وضو بگيرد ؟ حضرت فرمودند : اى زرارة ! گاهى چشم