صفوان بن يحيى است كه از اصحاب اجماع است و اصحاب اجماع كسانى هستند كه همهء علماى شيعه روايت آنها را صحيح مىشمارند ، كمااينكه مشايخ سه‌گانه « 1 » در كتابشان اين روايت مقبوله را نقل كرده‌اند . « 2 » و « 3 » و اينك متن روايت را با حذف مقدمه ، مىآوريم : گفتم : اگر دو شخص كه باهم اختلاف و نزاع دارند ، هركدام يكى از اصحاب ما را بعنوان ناظر در حقشان انتخاب كردند و آنگاه اين دو ناظر در حكم باهم اختلاف كردند و هر دو در حديث شما با يكديگر نظر داشتند ، تكليف چيست ؟ فرمود : حكم ، حكم كسى است كه عادل‌تر ، فقيه‌تر ، در حديث راستگوتر و پرهيزگارتر است . و به حكم ديگرى نبايد توجه شود . عرض كردم : اگر هر دو عادل و مورد رضايت اصحاب باشند و هيچيك بر ديگرى ترجيحى نداشته باشد ، تكليف چيست ؟ فرمود : بايد ديد كداميك از روايتها از طرف ما در موضوعى كه آن دو برآن حكم كرده‌اند ، مورد اجماع اصحاب است ، پس بايد همان حكم ، اتخاذ شود و روايت ديگر كه نادر است و در نزد اصحاب مشهور نمىباشد ، ترك شود ، چون آنچه اجماعى است ، در آن ترديد وجود ندارد . و بدان كه امور سه گونه‌اند : يك قسم آن است كه رشد آن روشن است و لذا بايد تبعيّت شود ، و قسم دوم آن است كه گمراهيش روشن است و لذا بايد از آن اجتناب كرد ، و قسم سوم آنست كه محل اشكال است و بايد علم آن به خدا و رسولش برگردد . پيامبر صلى اللّه عليه و سلم فرمود : « حلالى داريم كه روشن است و حرامى داريم كه روشن است و امور شبهه‌ناكى هم هست كه بين حلال و حرام مردد است . پس هركس شبهات را ترك كند ، از محرمات نجات پيدا مىكند و هركس شبهات را بگيرد ، مرتكب محرمات خواهد شد و از آنجا كه خود آگاه نيست ، هلاك خواهد شد » . عرض كردم : اگر هر دو خبر از شما دو بزرگوار « 4 » مشهور بودند و افراد مورد وثوق آنها را از شما روايت كردند ، تكليف چيست ؟ فرمود : بايد آن روايتى كه حكمش با كتاب و سنت موافق و با عامّه مخالف است ، اتخاذ گردد . و آن دليلى كه حكمش با حكم كتاب و سنت مخالف است و با عامّه موافقت دارد ، ترك شود .

--> ( 1 ) - مشايخ ثلاثه عبارتند از : شيخ كلينى ، شيخ صدوق و شيخ طوسى ( رهم ) ( غ ) . ( 2 ) - كتب اربعه از مشايخ ثلاثه عبارتند از : « كافى » از كلينى - « من لا يحضره الفقيه » از شيخ صدوق - « تهذيب » و « استبصار » از شيخ طوسى ( غ ) . ( 3 ) - كافى ج 1 ص 67 ، من لا يحضره الفقيه ، چاپ تهران ، سنه 1376 ه . ق ص 318 . تهذيب ، باب زيادات از كتاب قضاء . ( 4 ) - مقصود امام باقر و امام صادق ( عليهما السلام ) است .