باب هشتم قياس مقدمه قياس - چنان كه تعريفش و موضع بحث آن بيان خواهد شد - از اماراتى است كه معركهء آراء بين فقها شده است . و علماى اماميه - به پيروى از اهل بيت عليهم السّلام - عمل به قياس را باطل شمرده‌اند . و از ميان فرقه‌هاى ديگر ، اهل ظاهر كه معروف به « ظاهريه » و پيروان داود بن خلف پيشواى اهل ظاهر هستند ، و همچنين حنبلىها براى قياس ، اعتبارى قائل نشده‌اند . و اولين كسى كه در قرن دوم قياس را توسعه داد ، ابو حنيفه رئيس اهل قياس بود و اين مطلب در زمان وى رشد و توسعه پيدا كرد و شافعيه و مالكيه [ پيروان امام شافعى و امام مالك ] نيز آن را قبول كردند . و گروهى در باب قياس مبالغه كردند و آن را بر اجماع مقدم داشتند ، بلكه عده‌اى ديگر غلو كردند و احاديث را با قياس رد كردند و برخى تا آنجا پيش رفتند كه آيات قرآن را با قياس تأويل كردند . و در نزد اهل بيت عليهم السّلام معلوم بود كه آنان اجازهء عمل به قياس نمىدهند و از لسان آنان شايع است كه : « دين خدا به وسيله عقول بدست نمىآيد » و « اگر سنّت مورد قياس واقع شود ، دين از بين مىرود » .