باب سوم اجماع يكى از معانى اجماع در لغت ، اتفاق است ، و مقصود از آن در اصطلاح ، يك اتفاق خاص مىباشد كه عبارت است از : اتفاق فقهاء مسلمان بر يك حكم شرعى ، يا اتفاق اهل حلّ و عقد از مسلمانان بر حكم ، و يا اتفاق امّت محمد صلى اللّه عليه و سلم بر حكم ؛ بنا بر تعريفهاى گوناگونى كه از اجماع ارائه شده است ، [ مقصود از اتفاق يكى از امور يادشده مىباشد . ] هرچند اين تعبيرها متفاوتند اما ظاهرا همگى متوجه يك معناى جامع و مشترك هستند و آن اتفاق و هم‌رأى بودن گروهى است كه اتفاق كردن آنان بر يك رأى نقش و شأنى در اثبات حكم شرعى دارد . ازاين‌رو ، مردم عادى و عوام را از جماعت مسلمانانى [ كه اتفاقشان اجماع ناميده مىشود ] استثنا كرده‌اند ، زيرا آراء ايشان نقشى در كشف حكم شرعى ندارد ، بلكه ايشان در اين امور پيرو عالمان و اهل حلّ و عقد مىباشند . در هر حال ، اجماع به معناى يادشده را اصول‌دانان اهل سنّت يكى از ادلهء چهارگانه يا سه‌گانه بر حكم شرعى به شمار آورده‌اند و آن را در كنار كتاب و سنّت نشانده‌اند . اما اماميه هرچند اجماع را يكى از ادلهء حكم شرعى دانسته‌اند ، اما اين فقط جنبهء شكلى و صورى دارد ، و از باب همراهى با روش درسى رايج نزد اصوليان سنّى صورت گرفته است ؛ يعنى اصول‌دانان اماميه ، اجماع را دليل مستقلى در برابر كتاب و سنّت نمىدانند ، بلكه