الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : غرويان وشيروانى )

157

أصول الفقه ( فارسى )

« و ديگر رواياتى كه از مجموع آنها خشنودى ائمه عليهم السّلام از عمل به خبر هرچند قطع‌آور نباشد ، مستفاد مىگردد ، و جناب شيخ حرّ در وسائل مدعى تواتر روايات بر عمل به خبر ثقه است ؛ اما قدر متيقن از اين روايات خبر ثقه‌اى است كه احتمال كذب در آن به قدرى ضعيف است كه عقلا بدان اعتنايى نمىكنند و عمل نكردن به آن بواسطهء آن احتمال را ناپسند مىشمارند ، چنان‌كه الفاظ ثقه و مأمون و راستگو و جز آن ، كه در روايات پيش گفته آمده بر اين امر دلالت دارد ، و اطلاق ديگر روايات نيز به همين مورد انصراف دارد . » ايشان مىافزايد : « اما دربارهء عدالت بايد گفت كه در بيشتر روايات پيشين ذكرى از آن نشده ، بلكه در بسيارى از آنها به خلاف آنها تصريح شده است . » ج - دليل حجيت خبر واحد از اجماع جمع فراوانى به‌طور صريح يا ضمنى ، اجماع عالمان اماميه بر حجيت خبر واحد را در صورتى كه ثقه و ايمن در نقل باشد هرچند خبرش علم‌آور نباشد ، حكايت كرده‌اند . در رأس ايشان جناب شيخ طوسى ( ره ) است در كتاب عدّه . اما وى در رأيى كه برگزيده و اجماع برآن را حكايت كرده شرط كرده است كه خبر واحد از طريق اصحاب ما كه معتقد به امامت هستند وارد شده و آن روايت از پيامبر يا يكى از امامان معصوم نقل شده باشد و راوى آن از كسانى باشد كه نقل او مورد طعن نبوده در نقلش استوار و دقيق باشد ، چنان كه شيخ اعظم در رسائل خود آورده ، جناب سيّد رضى الدين بن طاوس ، علامهء حلّى و محدّث مجلسى در پاره‌اى از رسائلش در تصريح به اين اجماع از شيخ طوسى پيروى كرده‌اند . در برابر ، جمع ديگرى اجماع عالمان اماميه بر عدم حجيت را حكايت كرده‌اند .