باب چهارم مفاهيم در اين باب ، پنج مسئله مطرح است : مقدمه : مشتمل بر سه بحث است : معناى كلمهء « مفهوم » ، نزاع در حجّيّت مفهوم ، اقسام مفهوم . 1 - معناى كلمهء مفهوم كلمهء مفهوم به سه معنا اطلاق مىشود : 1 - معنا و مدلولى كه از يك لفظ فهميده مىشود و اين معنا ، مساوق مدلول است ، خواه مدلول مفرد باشد و خواه مدلول جمله و چه مدلول حقيقى باشد و چه مجازى . 2 - معناى ديگر مفهوم ، مقابل مصداق است و مراد از آن هر چيزى است كه مورد فهم قرار گيرد ، گرچه مدلول لفظ نباشد و لذا شامل معناى اول و غير آن مىشود ( يعنى اعم از معناى اول است ) . 3 - معناى سوم مفهوم ، مقابل منطوق است و اين معنا ، اخصّ از دو قسم قبلى است و آنچه در اينجا مورد بحث است همين است . و اين يك اصطلاح اصولى است كه در خصوص مدلولات التزامى جملات تركيبى - خواه انشائى باشند و خواه اخبارى - به كار مىرود و لذا به مدلول كلمهء مفرد ، مفهوم اطلاق نمىشود گرچه از مدلولات التزامى باشد .