شمس الدين حافظ

136

غزليات حافظ ( فارسى )

اختلاف متن‌ها : 2 - خ - ق - فتح آن در پ - فتح بابش در مصرع دوم اين بيت « فتح باب » بر « فتح آن در » برترى دارد زيرا كلمهء « آن » در اينجا چنان كه بايد جا افتاده نيست و به عكس « فتح بابش » به روشنى معلوم است كه مقصود « فتح باب گنج » است كه « طلسمات » آن باز كردنش را مشكل ساخته است . 3 - خ - ق - نزهت پ - تربت در بيت سوم « نزهت » بر « تربت » مرجّح است چون با « چمن » و « فردوس » و « منظر » از جهت پاكيزگى و دلگشايى مناسب‌تر مىباشد . 7 - در متن نسخه خ اين بيت نيامده است . 10 - خ - ق - اين همه نخوت كه ترا پ - اين عظمت زانكه ترا در بيت دهم « اين همه نخوت كه تو را » بر « اين عظمت زانكه تو را » ترجيح دارد زيرا لحن شاعر در اين بيت نخوت فروش را بيشتر به خاطر مىآورد و مىخواهد آن را بكوبد . 11 - خ - فرومىرود - صدمه‌اى از اثر ق - فرومىشود - خوانده باشى كه هم از پ - فرومىرود - خوانده باشى كه هم از در بيت يازدهم « فرومىرود » مطلوب‌تر از « فرومىشود » است چون يكى از معانى « شدن » ، « رفتن » است و در اينجا مناسبتى ندارد كه « فرومىشود » را از « فرومىرود » بهتر بدانيم . در مصرع دوم همين بيت « خوانده باشى كه هم از » بر « صدمه‌اى از اثر » مرجّح است . زيرا داراى لطفى شاعرانه از نظر يادآورى روايت مذهبى دربارهء « گنج قارون » است كه مسلمانان خوانده‌اند . 12 - ق - مىخواهى پ - مىطلبى خ - اين بيت در نسخه خ نيامده است . 13 - ق - پ - من غلام نظر آصف عهدم كو را خ - بندهء آصف عهدم كه درين سلطنتش در اين بيت ضبط ق و پ بر ضبط خ مرجّح است ، زيرا آصف عهد شغل وزارت داشته نه سلطنت كه در مصرع اول از آن ياد شده است . بيت افزون در خ - حافظ اينجا به ادب باش كه سلطانى و ملك * همه از بندگى حضرت درويشانست