شمس الدين حافظ

130

غزليات حافظ ( فارسى )

اختلاف متن‌ها : 1 - ق - معشوق - مى در كف خ - معشوقه - مى در كف پ - معشوق - مى در سر در بيت اول « معشوق » و « معشوقه » تفاوتى با هم ندارند ولى « معشوقه » در متن قرار داده شد . در اين بيت « مى در كف » بر « مى در سر » ترجيح دارد زيرا نشئهء مى در سر است نه خود مى . 4 - ق - خ - لعل لب پ - لعل تو در مصرع دوم بيت چهارم « لعل لب » بر « لعل تو » ترجيح دارد زيرا در اين بيت از گوش و چشم سخن رفته و بنا بر اين آوردن لب نيز مورد نظر شاعر بوده است ( براى صنعت مراعات النظير ) 5 - ق - خ - مياميز پ - مياريد در اين بيت « مياميز » بر « مياريد » رجحان دارد زيرا علاوه بر اينكه « مياميز » از « مياريد » زيباتر است ، مخاطب شعر ، « تو » كه مفرد است مىباشد و به اين ترتيب با « مياريد » كه لفظ جمع است تناسبى ندارد . 6 - ق - پ - از لب شيرين خ - در لب شيرين در مصرع دوم بيت ششم « از لب » با « در لب » اختلاف چندانى ندارد ولى ما « از لب » را براى متن انتخاب كرديم . 7 - ق - همواره - كوى خرابات پ - پيوسته - كوى خرابات خ - همواره كنج خرابات در مصرع دوم بيت هفتم هر چند « پيوسته » و « همواره » به يك معناست . اما واژهء « پيوسته » در اين بيت مناسب‌تر به نظر مىرسد و « كنج خرابات » با توجه به اينكه « گنج غم » در مصرع نخست آمده بهتر از « كوى خرابات » مىباشد چون در گنج و كُنج صنعت تجنيس است . 9 - ق - خ - چو ما پ - چنين در بيت بالا « چو ما نيست » بر « چنين نيست » مرجّح است زيرا صفات بر شمرده شده در مصرع اول طورى است كه لفظ ما را ايجاب مىكند و با اين كلمه شيوايى شعر هم بيشتر مىشود . 10 - ق - خ - عيش مدام پ - شرب مدام در بيت دهم « عيش مدام » برتر از « شرب مدام » است ، چون « عيش مدام » هم به معنى عيشى است كه از مىخوارى نصيب مىشود و هم با توجه به واژهء « پيوسته » عيش مستمر را فراياد مىآورد . 11 - ق - پ - معشوق خ - معشوقه در مصرع اول بيت يازدهم « معشوق » با « معشوقه » تفاوتى ندارد ولى ما « معشوقه » را براى متن برگزيديم .