شمس الدين حافظ
623
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
539 - « روى جانان طلبى » ساقيا ، سايهء ابر است و بهار و لبِ جوى * من نگويم چه كن ، ار اهل دلى ، خود تو بگوى بوى يكرنگى ازين نقش نمىآيد ، خيز * دلق آلودهء صوفى به مىِ ناب بشوى سِفله طبع است جهان ، بر كَرَمَش تكيه مكن * اى جهانديده ثباتِ قدم از سفله مجوى گوش بگشاى كه بلبل به فغان مىگويد * خواجه تقصير مفرما ، گلِ توفيق ببوى شكرِ آن را كه دگر بازرسيدى به بهار * بيخِ نيكى بنشان و ره تحقيق بجوى روىِ جانان طلبى ، آينه را قابل ساز * زانكه هرگز گل و نسرين ندمد ز آهن و روى دو نصيحت كنمت بشنو و صد گنج ببر * از دَرِ عيش درآ و به ره عيب مپوى گفتى از حافظ ما بوى ريا مىآيد * آفرين بر نفست باد كه خوش بردى بوى * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( اى ساقى ، فصل بهار است و ابر سايهاش را بر جويباران پهن كرده پس نمىگويم چه كار كن ، اگر اهل صفايى خودت بگو ) معنى بيت ( 2 ) ( بوى صفا و يكرنگى از خرقه رنگارنگ و رياكارانهء صوفى نمىآيد ، پس برخيز ، خرقهء صوفيانه را با شراب بشوى شايد يكرنگ شود ) معنى بيت ( 3 ) ( جهان طبيعت و سرشتى پست دارد ، بر بخشش و ثبات قدم او اعتماد مكن ، اى كسى كه دنيا را آزمودهاى از فرومايه و پست پايدارى مخواه ) معنى بيت ( 4 ) ( گوش بده كه بلبل با داد و فرياد مىگويد : اى بزرگ ، كوتاهى مكن و بر آن باش تا گل پيروزى را ببويى ) معنى بيت ( 5 ) ( به شكرانهء آنكه مجددا بهار رسيد ، نهال نيكى به كار و راه عشق پيش بگير ) معنى بيت ( 6 ) ( دل را از رنگارنگى ريا و تزوير پاك كن تا لياقت پذيرايى حق را پيدا كنى زيرا اگر قابليت پيدا نكنى مانند اين است كه از آهن و روى توقع روييدن گل و نسرين داشته باشى ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - حافظ در بيتهاى 7 و 8 فرمايد : ( شما را دو پند مىدهم ، بشنو و به كار بند تا صد گنج بدست آورى الف : به خرسندى و خوشدلى روزگار را سپرى كن و هميشه خوش باش و با عيش و ذوق زندگى كن ، ب : عيببين مباش و عيب كسى را مگير و راه نادرست را انتخاب نكن كه در عالم كارى بهتر از اين دو نيست ) ( اى جانان تو گفتى از حافظ ما بوى ريا و تزوير مىآيد ، آفرين بر نفس گرم تو باد كه خوب بو بردى و خوب فهميدى ) تفسير اين دو بيت به درستى تعبير نيت شماست . 2 - اگرچه جنابعالى داراى قدرت اراده و اعتماد به نفس مىباشيد ولى اين موجب نمىشود كه مغرور و خودخواه باشيد و بخواهيد با لجبازى و يكدندگى زندگى خود را اداره كنى و به همهكس زور و فخر بفروشى ، درحالىكه بايد گفت درخت هر چه پربارتر باشد ، افتادهتر است . 3 - به مشورت اهميت دهيد و براى اجراى كارهايتان از افراد مطلع بهره بگيريد ، هميشه صله رحم و ديدوبازديد به ويژه با اقوام و خويشان را به جا آوريد و نسبت به پدر و مادر كاملا خاضع باشيد كه سعادت دنيا و آخرت است . 4 - از زندگى نسبتا خوبى برخورداريد و 4 فرزند در طالع داريد ، نگرانى شما بىجهت مىباشد زيرا به زودى گشايش بسيار حاصل مىشود . 5 - با توجه به بيتهاى اين غزل خصوصيات شما چنين است : ظاهرى آرام و مطيع و مهربان ولى با دنيايى ادعا . قدرتمند و كلهشق اما در جاى خود بامحبت و باصفا يعنى مخلوطى از احساس و منطق مىباشيد و در خميرمايهتان بدجنسى كمتر است بلكه بيشتر از مهر و محبت انباشته شده و اگر كسى شما را درك كند با مهربانى مىتواند لباس شما را دربياورد ولى با زور يك پر كاه نمىدهيد .