شمس الدين حافظ
595
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
511 - « اسرار عشق و مستى » با مدّعى مگوئيد اسرارِ عشق و مستى * تا بىخبر بميرد در دردِ خودپرستى با ضعف و ناتوانى همچون نسيم خوش باش * بيمارى اندرين ره خوشتر ز تندرستى در آستان جانان از آسمان مينديش * كز اوج سربلندى افتى به خاك پستى عاشق شو ، ار نه روزى كارِ جهان سرآيد * ناخوانده نقش مقصود از كارگاهِ هستى دوش آن صنم چه خوش گفت در مجلس مُغانم * با كافران چه كارت ، گر بت نمىپرستى ؟ سلطانِ من ، خدا را زلفت شكست ما را * تا كى كند سياهى چندين درازدستى ؟ در گوشهء سلامت مستور چون توان بود ؟ * تا نرگسِ تو با ما گويد رموز مستى خار ار چه جان بكاهد ، گل عذرِ آن بخواهد * سهل است تلخى مى در جنبِ ذوقِ مستى صوفى پيالهپيما حافظ قَرابهپرهيز * اى كوتهآستينان تا كى درازدستى * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( با دشمن رموز عشق و مستى را نگوييد و او را از اسرار عشق مطلع نسازيد ، تا در درد غرور ، بىخبر بميرد ) معنى بيت ( 2 ) ( با ضعف و ناتوانى از رنج عشق مانند نسيم خوش و راضى باش زيرا ناتوانى در راه عشق به مراتب از تندرستى بهتر است ) معنى بيت ( 3 ) ( در آستان جانان از روزگار نترس زيرا اگر بترسى از اوج سربلندى به خاك بدبختى مىافتى ) معنى بيت ( 4 ) ( عاشق شو و گرنه روزى اجل فرامىرسد و فرصت تو تمام مىشود درحالىكه در كارخانهء خلقت نقشى كه براى تو معين شده و آن عشق است ، انجام ندادهاى و نامراد مىميرى ) معنى بيت ( 5 ) ( ديشب آن بت زيباروى در مجلس آتشپرستان چه زيبا گفت : اگر بت نمىپرستى ، اينجا براى چه آمدى ؟ اگر عاشق نيستى ، سخن از عشق چرا مىگويى ؟ ) معنى بيت ( 6 ) ( اى پادشاه كشور دل براى رضاى خدا توجه كن كه گيسوانت قلب ما را شكست ، تا چه موقع اين زلف سياه به ما ستم روا مىدارد ؟ ) معنى بيت ( 7 ) ( تا زمانى كه نرگس چشم تو اسرار عشق و مستى را با نگاه به ما تلقين مىكند ، در گوشهء امن و راحت نمىتوان پنهان بود و از عشقبازى پرهيز كرد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 8 و 9 فرمايد : ( اگرچه خار سبب اذيت روح است ، اما گل عذر آن را مىخواهد و تلخى خار را جبران مىكند ) ( صوفى با پياله شراب مىنوشد و حافظ با شيشههاى بزرگ شراب ، پس اى رياكاران به ظاهر صوفى كه براى ريا آستين را بالا زدهايد و فريبكارانه مردم را فريب مىدهيد ، تا چه موقع اين كار را مىكنيد ) خود تفسير كنيد . 2 - راز دل خود را به هركسى نگوييد و اصولا مردم را رازدار زندگى خود قرار مده بلكه با پدر و مادر و همسر خود مشورت كنيد . 3 - انجام اين نيّت ترس را نمىپذيرد پس شجاع و بىباك و دلير باش ، به شرط آنكه درايت و كياست را از دست ندهيد . 4 - او قصد امتحان شما را دارد ، از ته دل عاشق شماست ، پس جنابعالى نبايد ملاحت و دلربايى توأم با زيركى را از دست بدهيد . 5 - مسافرت را توصيه مىكنم ، خريدوفروش خوبست ، ملاقات مهمى خواهيد داشت ، سود و نفعى در انتظار شماست و يكى از دوستان سخت به شما نيازمند مىباشد به او كمك كنيد . كسى عاشق شما شده ولى مىترسد ابراز دارد . عزيزم ، روحيهء شما خوب است و در خدمت به مردم و به هر تقاضايى پاسخ مثبت مىدهيد و در انجام امور تجارى بىباك و متهور مىباشيد و از تغيير شغل ، مكان و لباس لذت مىبريد ، داراى تمركزى قوى و ارادهاى استوار هستيد و هميشه ميل داريد آزادى عمل داشته باشيد ولى متأسفانه يكدنده و لجوج مىباشيد و در تحميل اراده و خواست خود سماجت به خرج مىدهيد .