شمس الدين حافظ
560
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
476 - « شمع روى تو » چراغِ روى ترا شمع گشت پروانه * مرا ز خالِ تو با حالِ خويش پروا ، نَه خرد كه قيدِ مجانينِ عشق مىفرمود * به بُوى حلقهء زلف تو گشت ديوانه به مژده جان به صبا داد شمع در نفسى * ز شمعِ روى تواش چون رسيد پروانه به بوىِ زلفِ تو گر جان به باد رفت چه شد ؟ * هزار جانِ گرامى فداى جانانه بر آتشِ رخِ زيباىِ او به جاى سپند * به غيرِ خالِ سياهش كه ديد بهدانه من رميده ، ز غيرت ز پا فتادم دوش * نگارِ خويش چو ديدم به دستِ بيگانه چه نقشها كه برانگيختيم و سود نداشت * فسونِ ما بَرِ او گشته است افسانه مرا به دُورِ لب دوست هست پيمانى * كه بر زبان نبرم جز حديثِ پيمانه حديثِ مدرسه و خانقه مگوى كه باز * فتاد در سرِ حافظ هواى ميخانه * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( شمع ، پروانهء روى تو شده و عاشقت گشته ، درحالىكه زيبايى خال تو چنان است كه مرا نسبت به خودم بىپروا و دلير كرده است ) معنى بيت ( 2 ) ( عقل كه به ديوانگان عشق دستور قيد و بند مىداد ، خودش در اثر بوى عنبرآساى زلفت ديوانه شده است ) معنى بيت ( 3 ) ( وقتى كه شمع از فروغ رخسار تو اجازهء ديدار گرفت در يك لحظه به مژدگانى ، جان به نسيم صبا سپرد و خاموش شد ) چه شد ( هيچ مهم نيست ) سپند ( اسفند - اسپند ) به دانه ( دانهء نيكوتر - دانهء به - خالش به دانهايست كه بر رخسار يار است ) غيرت ( شدت ارادت ) معنى بيت ( 7 ) ( حيله و نيرنگهاى زيادى به كار برديم ، درحالىكه هيچكدام فايده نداشت و حيلههاى ما در برابر او افسانهاى بيش نبود ) معنى بيت ( 8 ) ( من در ايام كامروايى و اقبال لب يار شرط كردهام جز سخن قدح و باده چيزى بر زبان نرانم ) معنى بيت ( 9 ) ( با حافظ سخن از مدرسه و خانقاه نگوييد زيرا دوباره آرزوى ميخانه به سرش افتاد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - درگير مسئله و كارى و نيتى شدهايد كه سودى براى شما ندارد ، نفع آن به ديگران مىرسد و زيانش در درازمدت متوجّه شماست ، زيرا جنابعالى نسنجيده و گز نكرده ، پاره مىكنيد و اين شرط عقل و انديشه نمىباشد پس فعلا منصرف شويد . 2 - براى هر كارى ، اصولى و قوانينى حكمفرماست و شما بدون تهيه مقدماتش دست به اقدام مىزنيد ، درحالىكه ضروريست ابتدا انديشه و سپس اقدام كنيد ، بنابراين براى نيت خود بيشتر فكر كنيد و اين كار توأم با مشورت باشد . 3 - او بخاطر سودجويى خود به شما روى آورده و شما در كمال صداقت باور كردهايد ، عجبا از شماى زودباور ! ! 4 - خود را درگير مسايل ديگران نكنيد بلكه با نقشهاى حسابشده و برنامهاى دقيق ، همراه با سرعت عمل و دقت و تلاش درخور تحسين پيش برويد تا موفق شويد . 5 - او زيرك است شما بايد با دلربايى و دقت عمل ، او را امتحان كنيد ، آنگاه قول مساعد بدهيد . 6 - فرزندم ، از نفرين پدر و مادر برحذر باشيد و بترسيد زيرا كه نفرين او بر فراز ابرها قرار مىگيرد تا خداوند به آن نظر كند و به آن مىفرمايد . به سوى من آى تا تو را براى گويندهات مستجاب كنم ، پس از نفرين پدر و مادر بترسيد . نفرين پدر از تير شكافندهتر است و قلب مادر بهشت خداست و دل همسر گردشگاه ايزدى است . 7 - رنگ سرخابى و آبى كمرنگ برازندهء جنابعالى است زيرا باعث اميدوارى و اتكاى به نفس و زيبايى و عشقپرستى و آرامش شما مىگردد و بر نشاط و سرزندگيتان مىافزايد و دوستان را به شما نزديكتر مىسازد .