شمس الدين حافظ
492
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
408 - « ماه مهرافروز » عمريست تا من در طلب ، هر روز گامى مىزنم * دست شفاعت هر زمان در نيكنامى مىزنم بىماهِ مهرافروزِ خود تا بگذرانم روزِ خود * دامى به راهى مىنهم ، مرغى به دامى مىزنم اورنگ كو ، گلچهر كو ، نقش وفا و مهر كو ؟ * حالى من اندر عاشقى داوِ تمامى مىزنم دانم سر آرد غصّه را ، رنگين برآرد قصّه را * اين آه خونافشان كه من هر صبح و شامى مىزنم تا بُو كه يابم آگهى از سايهء سروِ سهى * گلبانگِ عشق از هر طرف بر خوشخرامى مىزنم هرچند كان آرامِ دل دانم نبخشد كامِ دل * نقشِ خيالى مىكشم ، فالِ دوامى مىزنم با آنكه از وى غايبم وز مى چو حافظ تايبم * در مجلسِ روحانيان گهگاه جامى مىزنم * توضيحات : عمريست ( عمرى گذشت ) طلب ( سير و سلوك عرفانى ) گامى مىزنم ( قدمى پيش مىگذارم ) دست شفاعت ( دست نياز و خواهش و ميانجىگرى ) نيكنامى ( مراد مرشد - آنكه در رهبرى ، حسن شهرت دارد ) مىزنم ( دراز مىكنم ) ماه مهرافروز ( يار ماه صورت خورشيدوش ) دامى به راهى مىنهم ( در هر راهى دامى پهن مىكنم ) مرغ ( پرندهء مراد و مقصود ) به دامى مىزنم ( روزى شكار من شود ) اورنگ ( تخت - امّا مراد از شخصى كه عاشق گل چهره نامى بوده است ) گلچهر ( معشوقه اورنگ ) داو ( نوبت بازى شطرنج ) داو تمامى مىزنم ( يك دست كامل بازى شطرنج و نرد عشق مىزنم ) دانم ( يقين مىدانم ) آه خونافشان ( آه خونبار ) مىزنم ( از دل برمىآورم ) هر چند ( اگرچه ) آرام دل ( محبوب ) كام دل ( آرزوى دل ) نقش خيال ( صورت خيال محبوب ) فال دوامى مىزنم ( فال مىزنم كه نظر عنايت او پيوسته شامل حالم باشد ) معنى بيت ( 7 ) ( با وجود اينكه از يار خود بىخبرم و از مى هم توبه كردهام اما گاهوبيگاه در مجلس اهل دل قدحى از شراب معرفت مىنوشم ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - مدت زيادى است كه در طلب علم و دانش و كسب فضايل و مكارم اخلاق تلاش كرده و نزد خاص و عام مقبوليت داريد ، حيف است كه با مسائل پيشپاافتاده كه دور از شأن و مقام خانوادگى شماست ، خود را از مسير حقيقى و عالى خود دور سازيد ، هرچه فورى انديشه جديدى را رقم بزنيد و بر توسن هوا و هوس نهيب بزنيد و خود را آگاه سازيد كه توسن وجود شما راه درست را انتخاب كند و از بىراهه نرود كه زندگى سعادتمندى در انتظار شماست . 2 - از زبان حسودان و بدانديشان كوچكترين ناراحتى نداشته باشيد ، بلكه بر خداى يگانه توكل كنيد و بدانيد كه كبوتر موفقيت و كاميابى بر بام خانه شما در حال آشيانه ساختن است . پس لازم است خوددار ، با كياست ، شكيبا و مهربان باشيد . 3 - خواجه در بيت 1 و 2 فرمايد : ( خيلى وقت است كه من در طلب وصال جانان هر روز گام برمىدارم و در جستجوى وصال محبوب در تلاش هستم و پيوسته دست شفاعت به سوى نيك نامى دراز مىكنم ) ( براى اينكه روز خود را بدون ماه مهرافروز خود نگذرانم دامى به راهى مىگذارم تا پرندهء عشق را شكار كنم ) خود تفسير كنيد . 4 - عزيزم ، بزرگترين حقى كه ديگران بر گردن تو دارند ، از كوچكترين حقى كه خود بر گردن خويش دارى ، كوچكتر است . پس فورى دل پدر و مادر را بدست بياور . يكى از عزيزان شما دچار ناراحتى است و سخت به شما نيازمند است ، به او كمك كنيد كه خداوند به شما كمك مىكند . 5 - اين نيت انجام مىگيرد ، بيمار شفا مىيابد ، فرزند به دنيا مىآيد ، خانه خريده مىشود ولى ازدواج و طلاق مقدمات آن فراهم نيست ، در امور علمى و تجارت موفقيت همگام است .