شمس الدين حافظ
460
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
376 - « غم غريبى و غربت » چرا نَه در پى عزمِ ديار خود باشم * چرا نَه خاكِ سرِ كوى يارِ خود باشم ؟ غمِ غريبى و غربت چو برنمىتابم * به شهر خود روم و شهريارِ خود باشم ز محرمانِ سراپردهء وصال شوم * ز بندگانِ خداوندگارِ خود باشم چو كارِ عمر نَه پيداست ، بارى آن اولى * كه روز واقعه ، پيشِ نگارِ خود باشم ز دستِ بختِ گران خواب و كارِ بىسامان * گَرَم بُوَد گلهاى رازدارِ خود باشم هميشه پيشهء من عاشقىّ و رندى بُود * دگر بكوشم و مشغولِ كارِ خود باشم بُوَد كه لطفِ ازل رهنمون شود حافظ * و گرنَه تا به ابد شرمسارِ خود باشم * توضيحات : پى ( به دنبال ) عزم ديار ( قصد رفتن به سرزمين ) برنمىتابم ( نمىتوانم تحمل كنم ) خداوندگار ( سرور ) روز واقعه ( روز مرگ ) اولى ( چه بهتر ، سزاوارتر ) نگار ( محبوب - يار ) بخت گران خواب ( طالع سنگين خواب ) دگر ( ديگر - از اين پس - قيد زمان ) لطف ازل ( مهر بىپايان ايزدى ) رهنمون ( دستگير - رهبر ) معنى بيت ( 1 ) ( چرا قصد رفتن به ديار خود نداشته باشم ، و چرا خاك سر كوى يار خود نباشم ) معنى بيت ( 2 ) ( اندوه آوارگى و دور بودن از وطن را نمىتوانم تحمل كنم پس به وطن خود بازمىگردم كه صاحب اختيار خود باشم ) معنى بيت ( 4 ) ( چون حال و احوال زندگى معلوم نمىباشد ، شايستهتر آن باشد كه روز مرگ در وطن خود و پيش محبوب جان بدهم ) معنى بيت ( 7 ) ( اى حافظ مگر اينكه لطف ازلى خداوند رهنماى تو باشد و گرنه تا ابد شرمنده و شرمسار ترك وطن خواهم بود ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - ترديد و دودلى را از دل بيرون كنيد و بدانيد كه اين كار مفيد است اما توجه داشته باشيد كه مقدمات كامل آن را فراهم كنيد و به او فرصت انجام لوازم و مقدمات را هم بدهيد ، عجله نكنيد كه به حمد الله اوضاع بر وفق مراد شما مىباشد و گرنه راه زندگى را گم مىكنيد و كار او مشكل مىشود پس صبر و حوصله را توصيه مىكنم . 2 - روزگار بسيار پرفريب و پرجاذبه است و انسان براى زيستن خلق شده تا از مواهب زندگى بهرهمند شود ، ملاحظه فرمائيد خواجه در بيتهاى 3 و 5 و 6 به ترتيب فرمايد : ( در شهر خود از رازداران حرم وصل يار خواهم شد و بندهاى از بندگان سرور خود خواهم گشت و سر در پيش بيگانه فرود نخواهم آورد ) ( اگر از ستم طالع خوابآلود و پريشان حال خويش رنجش داشته باشم ، سر به گريبان خود فرومىبرم و راز دل را فاش نمىكنم ) ( پيشهء من هميشه عاشقى و رندى بود ، پس سعى مىكنم كه باز به كار خود مشغول شوم ) خود تفسير كنيد . 3 - يكى از اقوام نزديك شما گرفتار مشكلى سخت شده كه پدر يا همسر شما مىتواند آن را بر طرف سازد پس توصيه كنيد كه انجام دهند . 4 - گمشده به زودى پيدا مىشود و به مسافرتى همراه با موفقيت خواهيد رفت . از مسافر خود خبر بگيريد زيرا همين هفته موفق مىشود . 5 - به يكى از مشاهد متبركه برويد و نذر خود را ادا كنيد و هر روز به مقدار كم به بيمار خود مشك و گلاب بدهيد كه شفادهنده مىباشد ، از زندگى خوبى برخورداريد آن را با لجبازى خراب نكنيد . 6 - در 10 شب آينده خوابى خواهيد ديد كه در كنار آتش هستيد ، نشانه آنست كه در زندگى جنابعالى نور ، قدرت ، عشق ، هيجان و حركت خواهد بود و موفق خواهيد شد ، شخصى بلندقد با بينى دراز و موى كوتاه قصد اخلال دارد از او پرهيز كنيد . 7 - همسر و فرزندان مهربانى نصيب شما مىشود پس قدر آنها را بدانيد .