شمس الدين حافظ

461

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

377 - « يمن عاطفت » چل سال رفت و بيش كه من لاف مىزنم * كز چاكرانِ پيرِ مغان كمترين منم هرگز به يُمنِ عاطفتِ پير مىفروش * ساغر تهى نشد ز مىِ صافِ روشنم از جاهِ عشق و دولتِ رندان پاكباز * پيوسته صدرِ مِصطَبه‌ها بود مسكنم در شأنِ من به دُردكشى ظَنّ بَد مَبر * كالوده گشت خرقه ولى پاكدامنم شهبازِ دست پادشهم يا رب از چه روى * از ياد برده‌اند هواى نشيمَنم ؟ حيف است بلبلى چو من اكنون درين قفس * با اين لسانِ عَذْب كه خامُش چو سوسنم آب‌وهواى پارس عجب ! سِفله‌پرور است * كو همتى كه خيمه ازين خاك بركنم حافظ به زيرِ خرقه قدح ، تا به كى كشى * در بزمِ خواجه ، پرده ز كارت برافكنم تورانشهِ خجسته كه در مَن يَزيدِ فضل * شد منّتِ مواهبِ او طوقِ گردنم * توضيحات : لاف مىزنم ( چانه مىزنم ) يمن عاطفت ( به بركت مهر و لطف ) صدر ( بالا ) مصطبه ( سكو ، تختگاه - صدرنشينى ) در شأن من ( در حق من ) ظنّ ( گمان ) عذب ( شيرين ) لسان ( زبان ) پادشاه ( سلطان عشق ) سفله‌پرور ( فرومايه‌پرور ) بركنم ( كوچ كنم ) خواجه ( خواجه تورانشاه وزير ) تورانشه خجسته ( تورانشاه ، وزير شاه شجاع ) من يزيد ( مخفف هل من يزيد - آيا كسى هست كه زياد كند ؟ ) مواهب ( جمع موهبت - بخششها ) معنى بيت ( 2 ) ( در سايهء لطف و محبت پير مىفروش ، هرگز قدح من از شراب صاف و روشن خالى نشد ) معنى بيت ( 3 ) ( بر اثر مقام عشق و از دولت سعادت رندان پاكباز همواره در پيشگاه سكوى ميخانه و در صدر مجلس جاى من مىباشد ) معنى بيت ( 4 ) ( به سبب باده‌پيمايى ديرينه و قديمى دربارهء من تصور بد مكن زيرا جامه‌ام به شراب آغشته شد اما باطن من از آلودگى پاك است ) معنى بيت ( 5 ) ( من شاهين سفيدم كه بر دست پادشاه عشق جاى دارم ، از چه جهت است كه به دام دنيا گرفتارم و تعلقات اين دنيا آرزوى آشيانهء قدسى را از يادم برده است ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 5 و 7 به ترتيب فرمايد : ( حيف است بلبلى خوش الحان چون من در چنين دنياى فقر و فنايى گرفتار شود درحالىكه زبانى شيرين دارد مانند گل سوسن خاموش مانده است ) ( اى حافظ تا كى زير خرقه قدح باده را خواهى كشيد و پنهانى شراب مىخورى در مجلس خواجه پرده از كارت برمىدارم و رازت را فاش كنم ) خود تفسير كنيد . 2 - صدق و صفاى باطن شما زبان‌زد خاص و عام مىباشد ، به همين جهت خداوند به شما محبت فراوان دارد و چه بسيار مشكلات شما را حل كرده است ، اطرافيان شما را نشناخته‌اند بدين جهت است كه عده‌اى از روى حسادت و برخى از روى كج‌فهمى ، طعنه مىزنند شما ناراحت نباشيد بلكه با اراده‌اى قوى و مصمم گام برداريد تا موفق شويد و چشمها را خيره كنيد . 3 - اين نيت با كمى درايت قابل اجراست اما نياز به زمان دارد و زمان خود به خود همهء مسايل را حل مىكند . 4 - مسافر حالش خوبست 4 فرزند در طالع داريد كه اولى و سومى موفق مىشوند و باعث سرافرازى مىگردند . 5 - در 12 شب آينده خواب خواهيد ديد كه در زمينى وسيع ايستاده‌ايد به‌طورىكه افق دور در نظر شما نزديك است ، نشانه آن است كه خداوند فرزندانى شايسته نصيب شما مىكند . 6 - به پدر و مادر احسان كنيد و به يكى از مشاهد متبركه برويد و دعا كنيد و نذر خود را ادا كنيد .